Μια νέα, μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, με επίκεντρο τον παρουσιαστή Τζίμι Κίμελ.

φορμή στάθηκε το αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ και της Πρώτης Κυρίας να απολυθεί ο παρουσιαστής της εκπομπής «Late Night» από το δίκτυο ABC, εξαιτίας ενός σκληρού σατιρικού αστείου εις βάρος τους.

Σχεδόν ταυτόχρονα με την προεδρική δυσαρέσκεια, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC) προχώρησε στην έναρξη ενός πρόωρου ελέγχου των αδειών εκπομπής του συγκεκριμένου δικτύου. Μια κίνηση που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία σύμπτωση.

Το «σύστημα» της εκδίκησης και η εργαλειοποίηση των ελεγκτών

Ο πρόεδρος της FCC, Μπρένταν Καρ, έσπευσε να δικαιολογήσει τον έλεγχο, υποστηρίζοντας ότι σχετίζεται αποκλειστικά με ανησυχίες γύρω από τις πολιτικές Διαφορετικότητας, Ισότητας και Συμπερίληψης (DEI). Ωστόσο, η χρονική συγκυρία αυτής της παρέμβασης καθιστά τον ισχυρισμό του μάλλον αστήρικτο.

Όπως επισημαίνει ο αρθρογράφος του Bloomberg, Στίβεν Λ. Κάρτερ, η κυβέρνηση Τραμπ εργαλειοποιεί, για πολλοστή φορά, την επιρροή της όχι μόνο εναντίον των πολιτικών της επικριτών, αλλά και εναντίον όσων τολμούν να την σατιρίσουν. Είναι γεγονός ότι στο παρελθόν έχουν υπάρξει αντίστοιχες πρακτικές. Η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε δεχθεί σφοδρή κριτική για τις παρεμβάσεις της στα κοινωνικά δίκτυα.

Ωστόσο, η λογική του «και οι άλλοι τα ίδια κάνουν» δεν αποτελεί σοβαρή δικαιολογία. Σε μια δημοκρατία, κανένας κρατικός ελεγκτικός μηχανισμός, όπως η FCC, δεν νομιμοποιείται να λειτουργεί ως όργανο αντεκδίκησης απέναντι σε σατιρικούς σχολιαστές ή δημοσιογράφους επειδή ασκούν δυσμενή κριτική.

Τα όρια της σάτιρας και το «ανόητο» αστείο του Κίμελ

Η ελευθερία της σάτιρας της εξουσίας αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε σοβαρής δημοκρατίας. Και ενώ ο δημόσιος λόγος ιδανικά θα έπρεπε να χαρακτηρίζεται από ευπρέπεια, η ελευθερία της έκφρασης εμπεριέχει –εξ ορισμού– και το δικαίωμα κάποιου να είναι σκληρός, άδικος, ακόμα και προσβλητικός.

Το αστείο του Τζίμι Κίμελ για την «προσεχώς χήρα» κρίνεται από πολλούς ως ανόητο και ιδιαίτερα σκληρό. Αυτό θα ίσχυε ανεξάρτητα από το εάν είχε προηγηθεί ή όχι η απόπειρα κατά της ζωής του Ντόναλντ Τραμπ. Παρ' όλα αυτά, το «ανόητο και σκληρό» στοιχείο παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι του δημόσιου διαλόγου. Δεν είναι προνόμιο μόνο των κωμικών, αλλά και των πολιτικών, των σχολιαστών και των απλών πολιτών.

Ο κίνδυνος του αυταρχισμού και η παρακμή της τηλεόρασης

Η κυβέρνηση Τραμπ αποδεικνύει ξανά ότι δυσκολεύεται να συγκρατήσει την παρόρμησή της να τιμωρεί. Με το ενδεχόμενο το Ανώτατο Δικαστήριο να αναγνωρίσει σύντομα διευρυμένες εξουσίες του προέδρου πάνω σε «ανεξάρτητες» υπηρεσίες, τα εργαλεία κρατικού ελέγχου πολλαπλασιάζονται επικίνδυνα. Από την άλλη πλευρά, ούτε η αντιπολίτευση φαίνεται να έχει διδαχθεί από την ιστορία, καθώς ήδη συζητά ποιους θα «τιμωρήσει» όταν επιστρέψει στην εξουσία.

Αναφορικά με την περίπτωση του Κίμελ, παραμένει ανοιχτό το κατά πόσο η Disney (μητρική εταιρεία του ABC) θα καταφέρει να αντισταθεί σε αυτή την ωμή πολιτική πίεση. Σε κάθε περίπτωση, ίσως γινόμαστε μάρτυρες μιας ρυθμιστικής αρχής που «κυνηγά» μια τεχνολογία σε παρακμή, καθώς η τηλεθέαση των late night shows έχει μειωθεί δραματικά.

Ακόμη, όμως, και αν η τηλεόραση δικτύου βρίσκεται σε τροχιά μη αναστρέψιμης πτώσης, το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει κάτι πολύ πιο ανησυχητικό: κάθε εξουσία που λειτουργεί εκδικητικά, επιλέγει συνήθως να χτυπά τους ήδη αποδυναμωμένους.