Μια Θεία Λειτουργία με μόλις 80 προσκεκλημένους και κλειστές πόρτες για τους δημοσιογράφους ήταν αρκετή για να ενεργοποιήσει ξανά τα εθνικιστικά αντανακλαστικά στην Τουρκία γύρω από την Παναγία Σουμελά.

Το Türk DEGS, κέντρο στρατηγικών μελετών που διευθύνει ο απόστρατος υποναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, υποστήριξε ότι τα ελληνικά και ποντιακά δημοσιεύματα επιβεβαιώνουν τις προειδοποιήσεις του για «πολιτική συμβολισμών» με επίκεντρο το ιστορικό μοναστήρι.

Την παρέμβαση ανέδειξε μέσο της Τραπεζούντας με τον τίτλο: «Ο Τζιχάτ Γιαϊτζί είχε προειδοποιήσει – Η Λειτουργία στη Σουμελά μετατράπηκε σε ποντιακό σόου».

«Το ζήτημα είναι η ταυτότητα και η κυριαρχία»

Στην επίσημη ανάρτησή του, το Türk DEGS βάζει στο στόχαστρο διατυπώσεις όπως «η Παναγία Σουμελά στον Πόντο», «ποντιακός ελληνισμός» και «παρά τους τουρκικούς περιορισμούς».

Κατά το κέντρο, οι αναφορές αυτές παρουσιάζουν τη Σουμελά όχι μόνο ως θρησκευτικό και ιστορικό μνημείο, αλλά ως τόπο συνδεδεμένο με την ελληνική ταυτότητα και τη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού.

Το Türk DEGS δηλώνει ότι δεν έχει πρόβλημα με την ελευθερία της χριστιανικής λατρείας, αλλά αντιτίθεται σε αυτό που περιγράφει ως «παραγωγή ποντιακής ιστορικής και ελληνικής ταυτοτικής πολιτικής μέσω της Σουμελά».

Καταλήγει, μάλιστα, ζητώντας η πόρτα του «Μουσείου της Σουμελά» να παραμένει ανοιχτή στον κόσμο, αλλά κλειστή –όπως υποστηρίζει– στον «ποντισμό, στην πολιτική εξελληνισμού και στην πολιτική συμβολοποίηση».

Ποιο είναι το think tank που αντέδρασε

Το Türk DEGS, πλήρης ονομασία Türk Denizcilik ve Global Stratejiler Merkezi, είναι μη κυβερνητικό κέντρο στρατηγικών μελετών, το οποίο ασχολείται με ζητήματα ναυτικής πολιτικής, διεθνούς δικαίου, ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.

Επικεφαλής του είναι ο απόστρατος υποναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, πρώην επιτελάρχης του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού και ένας από τους βασικούς θεωρητικούς του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ο ίδιος συνδέεται επίσης με τη χάραξη του τουρκολιβυκού μνημονίου για τις θαλάσσιες ζώνες, ενώ το κέντρο του παρεμβαίνει συστηματικά σε ζητήματα ελληνοτουρκικών σχέσεων, Κύπρου, θαλάσσιων διεκδικήσεων και τουρκικής εθνικής ασφάλειας.

Έχει, ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα στους στρατιωτικούς και εθνικιστικούς κύκλους της Τουρκίας και λειτουργεί ως δημόσια πίεση προς την κυβέρνηση και τις κρατικές Αρχές.

Στο στόχαστρο η «Τραπεζούντα του Πόντου»

Την αντίδραση των τουρκικών εθνικιστικών κύκλων προκάλεσε ιδιαίτερα η ανάρτηση του δημάρχου Ωραιοκάστρου Παντελή Τσακίρη, ο οποίος βρέθηκε στη Σουμελά για τη Θεία Λειτουργία μαζί με άλλους δημάρχους, εκπροσωπώντας και την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).

«Η Παναγία Σουμελά είναι σύμβολο πίστης, μνήμης και αντοχής. Είναι ένα κομμάτι της ψυχής του Πόντου και ολόκληρου του Ελληνισμού», έγραψε ο δήμαρχος, κάνοντας λόγο για προσκύνημα «στην Παναγία Σουμελά, στην Τραπεζούντα του Πόντου».

Το σχετικό δημοσίευμα είχε τίτλο «Στη Σουμελά έγινε ξανά ποντιακή λειτουργία – Αποκάλεσε την Τραπεζούντα “Πόντο”».

Σιωπή για τις απαγορεύσεις

Την ίδια ώρα, η τουρκική εφημερίδα Günebakış αναγνώρισε ότι η Θεία Λειτουργία τελέστηκε με τη συμμετοχή μόλις 80 προσκεκλημένων, ενώ δημοσιογράφοι και τηλεοπτικά συνεργεία δεν επετράπη να εισέλθουν στο μοναστήρι.

Το ίδιο τουρκικό δημοσίευμα επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί αναλυτική δημόσια εξήγηση από τις τουρκικές Αρχές ούτε για τον περιορισμό του αριθμού των πιστών ούτε για τον αποκλεισμό του Τύπου.

Πριν από τη Λειτουργία είχε προηγηθεί γραπτή παρέμβαση της Türkiye Kamu-Sen Τραπεζούντας. Ο επικεφαλής της, Τζοσκούν Ντιλμπέρ, χαρακτήρισε την τελετή «παράνομη» και «προσπάθεια αποδυνάμωσης των κυριαρχικών δικαιωμάτων» της Τουρκίας, ζητώντας την οριστική απαγόρευσή της.

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δημοσιοποιηθεί αντίδραση από το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, τη Νομαρχία Τραπεζούντας ή τον μητροπολιτικό δήμο της πόλης.

Γεωργία Βορύλλα στο