Ένα νέο κύμα αναταράξεων χτυπά τις διεθνείς αγορές, με τα κρατικά ομόλογα να βρίσκονται στο επίκεντρο μιας επικίνδυνης εξίσωσης. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων ανεβαίνουν απότομα, το κόστος δανεισμού διογκώνεται και οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν λογαριασμό που γίνεται ολοένα και πιο βαρύς.

Πίσω από την εκτόξευση των αποδόσεων κρύβεται ένα εκρηκτικό μείγμα: επίμονος πληθωρισμός, τεράστιες κρατικές ανάγκες χρηματοδότησης, γεωπολιτικές εντάσεις, δημογραφικές αλλαγές και επενδύσεις-μαμούθ στην τεχνητή νοημοσύνη, πολλές από τις οποίες στηρίζονται σε σημαντικό δανεισμό.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι αγορές βρίσκονται μπροστά σε μια απλή περίοδο αναπροσαρμογής ή αν έχει αρχίσει να διαμορφώνεται μια νέα εποχή ακριβού χρήματος, με συνέπειες που μπορούν να φτάσουν μέχρι τα στεγαστικά δάνεια, τις επιχειρήσεις, τους κρατικούς προϋπολογισμούς και τελικά την ίδια την ανάπτυξη.

Σύνταξη 418,94 ευρώ για ανασφάλιστους! Ποιοι τη δικαιούνται και σε ποια ηλικία

Τα ομόλογα χτυπούν «καμπανάκι»

Η εικόνα στις μεγάλες οικονομίες είναι αποκαλυπτική.Το αμερικανικό 30ετές κρατικό ομόλογο είδε την απόδοσή του να εκτοξεύεται σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2007. Στην Ευρώπη, το γαλλικό κόστος δανεισμού κινείται σε επίπεδα που παραπέμπουν στο 2008, ενώ οι αντίστοιχοι γερμανικοί τίτλοι θυμίζουν εποχές του 2011.

Την ίδια στιγμή, οι βρετανικοί κρατικοί τίτλοι πλησιάζουν το 6%, ενώ οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις στην Ιαπωνία κινούνται προς νέα ιστορικά υψηλά.

Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένο φαινόμενο μιας χώρας. Η πίεση εξαπλώνεται στις αγορές κρατικού χρέους και αποκαλύπτει μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι επενδυτές τιμολογούν τον κίνδυνο.

Ο φόβος για πληθωρισμό και κρατικές δαπάνες

Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, πίσω από την άνοδο των αποδόσεων βρίσκονται ευρύτερες παγκόσμιες μεταβολές.

Ο κατακερματισμός της διεθνούς οικονομίας δημιουργεί νέους κινδύνους για τις εφοδιαστικές αλυσίδες, ενώ οι πιέσεις στις τιμές αποδεικνύονται πιο επίμονες από όσο θα ήθελαν οι κεντρικές τράπεζες.

Παράλληλα, οι επενδυτές ανησυχούν ότι οι κυβερνήσεις δεν θα μπορέσουν εύκολα να περιορίσουν τις δημόσιες δαπάνες. Εάν οι κρατικές δαπάνες παραμείνουν υψηλές, η οικονομία μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί σε συνθήκες πίεσης και τα επιτόκια να παραμείνουν υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος:

Όσο ακριβότερα δανείζονται τα κράτη, τόσο αυξάνεται το κόστος για ολόκληρη την οικονομία.

Ο πονοκέφαλος των υπουργείων Οικονομικών

Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα, στρεφόμενες σε εκδόσεις μικρότερης διάρκειας ώστε να επωφεληθούν από χαμηλότερες αποδόσεις.

Η εποχή κατά την οποία τα κράτη μπορούσαν να εξασφαλίζουν φθηνό χρήμα για δεκαετίες φαίνεται να απομακρύνεται. Και όσο το κόστος του μακροπρόθεσμου δανεισμού παραμένει υψηλό, τόσο δυσκολότερη γίνεται η διαχείριση του ήδη διογκωμένου δημόσιου χρέους.

Ο Κρις Ίγκο της AXA IM Core στην BNP Paribas Asset Management εκτιμά ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί σε ποιο επίπεδο αποδόσεων τα μακροπρόθεσμα ομόλογα θα αρχίσουν να προσφέρουν ξανά ελκυστικές συνολικές αποδόσεις.

Κατά την εκτίμησή του, μια απότομη επιδείνωση των οικονομικών δεδομένων ή ένα εξωτερικό σοκ θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα τις ισορροπίες.

Η Αμερική βρίσκεται στο επίκεντρο

Στις ΗΠΑ, η άνοδος των αποδόσεων είναι ιδιαίτερα έντονη.Από τα τέλη Ιουνίου, η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου αυξήθηκε περίπου κατά 40 μονάδες βάσης, φτάνοντας πρόσφατα κοντά στο 5,32%, σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από τα μέσα του 2007.

Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τους επενδυτές της Wall Street.Ακριβότερο κρατικό χρήμα σημαίνει ακριβότερο χρήμα για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Τα στεγαστικά δάνεια και η επιχειρηματική χρηματοδότηση επηρεάζονται άμεσα, ενώ η πίεση αποκτά και πολιτικές διαστάσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.Όπως επισημαίνει ο Ίγκο, η προεκλογική περίοδος θα μπορούσε να επαναφέρει στο προσκήνιο τα δημοσιονομικά ζητήματα, σε μια στιγμή που κανείς δεν θα ήθελε να βλέπει το κόστος των στεγαστικών δανείων να αυξάνεται.

Και ξαφνικά, η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στην εξίσωση

Σαν να μην έφταναν οι κρατικές ανάγκες χρηματοδότησης, ένας ακόμη γίγαντας διεκδικεί κεφάλαια από τις αγορές:η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι τεχνολογικοί κολοσσοί χρειάζονται τεράστια ποσά για data centers, υποδομές, υπολογιστική ισχύ και νέα έργα AI. Για να χρηματοδοτήσουν αυτές τις επενδύσεις, στρέφονται ολοένα περισσότερο στην αγορά ομολόγων.

Η έκδοση εταιρικού χρέους έχει φτάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, προσθέτοντας έναν ακόμη τεράστιο όγκο μακροπρόθεσμων τίτλων στην αγορά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Alphabet, η οποία προχώρησε για πρώτη φορά σε έκδοση ομολόγων σε αυστραλιανό νόμισμα, αντλώντας συνολικά 5 δισ. αυστραλιανά δολάρια, περίπου 3,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ.

Το αποτέλεσμα;Κράτη και τεχνολογικοί κολοσσοί ανταγωνίζονται πλέον για τα ίδια κεφάλαια.

Η μεγάλη αλλαγή: Ποιοι αγοράζουν πλέον το χρέος;

Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ αλλάζει δραματικά.Στο παρελθόν, μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία, αποτελούσαν σημαντικό στήριγμα για τους μακροπρόθεσμους κρατικούς τίτλους.

Σήμερα όμως η εικόνα μεταβάλλεται.Η ραγδαία αύξηση του κρατικού χρέους, οι αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο και η στροφή ορισμένων funds προς τις μετοχές έχουν περιορίσει τη σταθερή ζήτηση για μακροπρόθεσμους τίτλους.

Έτσι, μεγαλύτερο μέρος του χρέους καταλήγει σε ιδιώτες επενδυτές.

Και εδώ υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά:Οι ιδιώτες επενδυτές είναι πολύ πιο ευαίσθητοι στην τιμή.

Δεν αγοράζουν απλώς επειδή πρέπει. Απαιτούν μεγαλύτερη απόδοση για να αναλάβουν μεγαλύτερο κίνδυνο και μεγαλύτερη διάρκεια.

Αυτό πιέζει προς τα πάνω το λεγόμενο term premium, δηλαδή την πρόσθετη αποζημίωση που απαιτούν οι επενδυτές για να κρατήσουν έναν τίτλο μεγάλης διάρκειας.

Σύμφωνα με τον Ανσούλ Πραντάν της Barclays, η αλλαγή της επενδυτικής βάσης έχει συμβάλει σημαντικά στην άνοδο του term premium των αμερικανικών ομολόγων την τελευταία δεκαετία.

Το πραγματικό πρόβλημα ίσως δεν είναι μόνο ο πληθωρισμός

Παρά τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, οι μακροπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες της αγοράς δεν έχουν παρουσιάσει αντίστοιχη εκτόξευση.

Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος της ανόδου του κόστους χρηματοδότησης προέρχεται από τις πραγματικές αποδόσεις.

Με απλά λόγια, οι επενδυτές ζητούν πλέον περισσότερα χρήματα για να δεσμεύσουν τα κεφάλαιά τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι αγορές μπαίνουν σε νέα εποχή

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: περισσότερα χρέη, μεγαλύτερες επενδυτικές ανάγκες, υψηλότερο κόστος χρήματος και λιγότερη «φθηνή» ζήτηση για κρατικούς τίτλους.

Η άνοδος των αποδόσεων στα ομόλογα δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα των αγορών.

Είναι ένας μηχανισμός που μπορεί να μεταφέρει το κόστος σε ολόκληρη την οικονομία.

Από τους κρατικούς προϋπολογισμούς και τις επιχειρήσεις μέχρι τα στεγαστικά δάνεια και τις επενδύσεις, το ακριβό χρήμα μπορεί να λειτουργήσει σαν ντόμινο.

Και όσο οι αποδόσεις συνεχίζουν να ανεβαίνουν, τόσο μεγαλώνει το ερώτημα:

Πόσο ακριβό χρέος μπορεί να αντέξει τελικά η παγκόσμια οικονομία;