Η συμφωνία που δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες πλειοψηφικό έλεγχο σε κοιτάσματα της Βενεζουέλας με περισσότερα από 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων είναι πολύ μεγαλύτερη από μια ακόμη ενεργειακή επένδυση. Εφόσον εφαρμοστεί όπως έχει ανακοινωθεί, μπορεί να μετατραπεί σε μία από τις σημαντικότερες ανακατατάξεις στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου εδώ και δεκαετίες.
Η Ουάσιγκτον αποκτά μακροχρόνια πρόσβαση σε μια τεράστια δεξαμενή υδρογονανθράκων σε μικρή απόσταση από τις αμερικανικές ακτές, δημιουργεί μια νέα δυνητική πηγή τροφοδοσίας για τα διυλιστήρια του Κόλπου του Μεξικού και ταυτόχρονα επιχειρεί να μειώσει την ενεργειακή της έκθεση στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν και η αναταραχή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχουν αναδείξει εκ νέου την ευπάθεια των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Παράλληλα, η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή αμερικανικών ενεργειακών ομίλων σε μια χώρα που διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού στον κόσμο, αλλά παράγει σήμερα ένα μικρό μόνο κλάσμα των δυνατοτήτων της.
Τα 65 δισ. βαρέλια και ο έλεγχος του 55%
Το σχέδιο αφορά 17 στρατηγικά πετρελαϊκά πεδία, τα οποία διαθέτουν περισσότερα από 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων. Το μέγεθος αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο των συνολικών αποθεμάτων της Βενεζουέλας.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του OPEC, η χώρα διαθέτει περίπου 303 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Η αμερικανική EIA υπολογίζει ότι αυτά αντιστοιχούν περίπου στο 17% των παγκόσμιων αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου.
Η συμφωνία προβλέπει ότι η αμερικανική πλευρά θα ελέγχει περίπου το 55% της πραγματικής παραγωγής της νέας κοινοπραξίας, μέσω συνδυασμού συμμετοχής και δικαιώματος αγοράς πετρελαίου σε τιμή κόστους. Οι παραχωρήσεις στα συγκεκριμένα κοιτάσματα μπορεί να φθάσουν ακόμη και τα 100 χρόνια.
Το Καράκας υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη των κοιτασμάτων θα απαιτήσει επενδύσεις άνω των 100 δισ. δολαρίων, ενώ υπολογίζει ότι σε βάθος χρόνου μπορούν να αποφέρουν περισσότερα από 209 δισ. δολάρια φορολογικών εσόδων στη Βενεζουέλα.
Πρόκειται επομένως για κάτι πολύ διαφορετικό από μια απλή εμπορική συμφωνία αγοράς αργού: ουσιαστικά δημιουργείται ένας μηχανισμός μέσω του οποίου η Ουάσιγκτον αποκτά στρατηγικό έλεγχο πάνω στην παραγωγή μιας τεράστιας πετρελαϊκής βάσης εκτός αμερικανικού εδάφους.
Γιατί τα 65 δισ. βαρέλια δεν σημαίνουν 65 δισ. βαρέλια «αμερικανικών αποθεμάτων»
Εδώ βρίσκεται μία σημαντική διάκριση. Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η συμφωνία «υπερδιπλασιάζει» τα αμερικανικά αποθέματα. Από στρατηγική άποψη μπορεί να υποστηριχθεί ότι αυξάνει θεαματικά τον όγκο πετρελαίου στον οποίο έχουν προνομιακή πρόσβαση οι ΗΠΑ.
Γεωλογικά και κυριαρχικά, όμως, το πετρέλαιο εξακολουθεί να βρίσκεται στη Βενεζουέλα. Δεν μεταφέρονται 65 δισ. βαρέλια από τον ισολογισμό της Βενεζουέλας στα επίσημα αποθέματα των ΗΠΑ. Αυτό που αποκτά η Ουάσιγκτον είναι οικονομικός και επιχειρησιακός έλεγχος μέσω της νέας εταιρικής δομής και μακροχρόνιων παραχωρήσεων.
Η διάκριση έχει σημασία, ιδιαίτερα επειδή το νομικό καθεστώς της συμφωνίας πιθανότατα θα αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα σημεία αβεβαιότητας τα επόμενα χρόνια.
Το πραγματικό όπλο για τις ΗΠΑ: πετρέλαιο «στο κόστος»
Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της συμφωνίας δεν είναι καν το μέγεθος των αποθεμάτων αλλά η δυνατότητα των ΗΠΑ να αποκτούν μέρος του παραγόμενου πετρελαίου σε τιμή κόστους.
Εφόσον ο μηχανισμός λειτουργήσει όπως περιγράφεται, η Ουάσιγκτον αποκτά δυνητικά μια πηγή αργού της οποίας η τιμολόγηση δεν θα εξαρτάται πλήρως από τις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς. Αυτό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τρεις βασικούς σκοπούς: τροφοδοσία αμερικανικών διυλιστηρίων, ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας των ενόπλων δυνάμεων και αναπλήρωση του Strategic Petroleum Reserve (SPR).
Το τελευταίο έχει ιδιαίτερη σημασία. Στις 20 Αυγούστου το αμερικανικό στρατηγικό απόθεμα περιείχε περίπου 294 εκατ. βαρέλια, έναντι συνολικής εγκεκριμένης χωρητικότητας 714 εκατ. βαρελιών. Δηλαδή οι υπόγειες εγκαταστάσεις παραμένουν γεμάτες σε ποσοστό μόλις περίπου 41%.
Τα 65 δισ. βαρέλια της συμφωνίας είναι συνεπώς πάνω από 220 φορές μεγαλύτερα από το σημερινό απόθεμα του SPR. Βεβαίως, αυτό είναι μόνο μια σύγκριση μεγέθους: τα κοιτάσματα χρειάζονται δεκαετίες παραγωγής και δεν αποτελούν αποθηκευμένο, άμεσα διαθέσιμο πετρέλαιο.
Γιατί η Βενεζουέλα είναι τόσο σημαντική για τα αμερικανικά διυλιστήρια
Υπάρχει και ένας τεχνικός λόγος που κάνει το πετρέλαιο της Βενεζουέλας ιδιαίτερα πολύτιμο για τις ΗΠΑ. Μεγάλο μέρος του είναι βαρύ και όξινο αργό, ενώ μεγάλο μέρος της αμερικανικής παραγωγής είναι ελαφρύτερο.
Πολλά σύνθετα διυλιστήρια στις ακτές του Κόλπου έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για να επεξεργάζονται βαρύτερες ποιότητες πετρελαίου. Η EIA επισημαίνει ότι ιστορικά το αργό της Βενεζουέλας ήταν ιδιαίτερα κατάλληλο για τα συγκεκριμένα αμερικανικά διυλιστήρια. Και οι εμπορικές ροές έχουν ήδη αρχίσει να δείχνουν αυτή την επιστροφή.
Οι εισαγωγές αργού της αμερικανικής Gulf Coast από τη Βενεζουέλα αυξήθηκαν από περίπου 200.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιανουάριο σε 457.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάιο του 2026, σύμφωνα με την EIA. Με άλλα λόγια, η συμφωνία δεν δημιουργεί μια θεωρητική εμπορική σχέση από το μηδέν. Επιταχύνει έναν ενεργειακό διάδρομο Βενεζουέλα – Κόλπος του Μεξικού που ήδη αναπτύσσεται.
Η Chevron στην πρώτη γραμμή
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Chevron βρίσκεται κοντά σε ξεχωριστή συμφωνία που θα της δώσει μεγαλύτερο επιχειρησιακό έλεγχο και δυνατότητα επέκτασης στη χώρα. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Petropiar, το μεγάλο project βαρέος αργού της Chevron στη Βενεζουέλα, καθώς και η πιθανή επέκταση στο γειτονικό Ayacucho 8 της ζώνης του Ορινόκο.
Παράλληλα, αμερικανικές εταιρείες υπηρεσιών πετρελαίου όπως η Halliburton εξετάζουν την επιστροφή τους, ενώ η εικόνα είναι περισσότερο σύνθετη για ομίλους όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips, οι οποίοι εξακολουθούν να έχουν ανοικτούς λογαριασμούς από τις εθνικοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων το 2007.
Το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να θεωρηθεί ότι επειδή υπάρχουν 65 δισ. βαρέλια, μπορούν και να διοχετευθούν γρήγορα στην αγορά. Η Βενεζουέλα είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα χώρας όπου τεράστια αποθέματα δεν ισοδυναμούν με μεγάλη παραγωγή. Η παραγωγή κινείται σήμερα περίπου στα 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λιγότερο από το μισό επίπεδο μιας δεκαετίας πριν. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο σύνθετη επειδή μεγάλο μέρος των αποθεμάτων βρίσκεται στη ζώνη του Ορινόκο και αποτελείται από εξαιρετικά βαρύ πετρέλαιο. Η παραγωγή και εμπορική αξιοποίησή του απαιτεί κεφάλαια, τεχνολογία, diluents, αναβάθμιση εγκαταστάσεων, αγωγούς, ηλεκτρική ενέργεια και ειδικές μονάδες επεξεργασίας.
Η EIA επισημαίνει ότι η έλλειψη επενδύσεων, εξειδικευμένου προσωπικού και κεφαλαίων στην PDVSA έχει περιορίσει επί χρόνια την ανάπτυξη του κλάδου.
Επομένως, η συμφωνία μπορεί να επηρεάσει τις προσδοκίες για τις τιμές άμεσα, αλλά την πραγματική προσφορά πολύ πιο αργά.
Μπορεί να ρίξει την τιμή της βενζίνης;
Αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό στοίχημα του Τραμπ. Οι τιμές των καυσίμων έχουν εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο μετά τις αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, και η κυβέρνηση αναζητεί τρόπους να αυξήσει την προσφορά πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Η συμφωνία με τη Βενεζουέλα μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν αποτελεί άμεσο διακόπτη πτώσης των τιμών. Βραχυπρόθεσμα, μεγαλύτερη σημασία θα έχουν η υφιστάμενη παραγωγή της Βενεζουέλας, η αύξηση των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ και η δυνατότητα των αμερικανικών διυλιστηρίων να μετατρέπουν περισσότερο αργό σε βενζίνη και diesel.
Μακροπρόθεσμα, όμως, εάν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επενδυθούν πράγματι στη Βενεζουέλα και η παραγωγή αυξηθεί σημαντικά, δημιουργείται μια νέα μεγάλη πηγή προσφοράς στο δυτικό ημισφαίριο. Και αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως διαρθρωτική πίεση στις διεθνείς τιμές.
Η γεωπολιτική διάσταση: λιγότερο Ορμούζ, περισσότερο δυτικό ημισφαίριο
Ίσως εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη στρατηγική αξία της συμφωνίας. Ο πόλεμος με το Ιράν απέδειξε ξανά πόσο μεγάλη παραμένει η εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων πετρελαϊκών ροών.
Για τις ΗΠΑ, το πετρέλαιο της Βενεζουέλας έχει ένα τεράστιο γεωγραφικό πλεονέκτημα: δεν χρειάζεται να περάσει από κανένα μεγάλο διεθνές θαλάσσιο choke point για να φθάσει στα διυλιστήρια του Κόλπου του Μεξικού.
Αυτό σημαίνει μικρότερη απόσταση, χαμηλότερο μεταφορικό ρίσκο και περιορισμένη έκθεση στις γεωπολιτικές κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
Η Βενεζουέλα μπορεί έτσι να εξελιχθεί σε ένα είδος στρατηγικού πετρελαϊκού «backyard» των ΗΠΑ.
Το μήνυμα προς Κίνα και Ρωσία
Η συμφωνία έχει και έναν δεύτερο γεωπολιτικό αποδέκτη: το Πεκίνο. Μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων, η Κίνα έγινε βασικός προορισμός του πετρελαίου της Βενεζουέλας. Η EIA σημειώνει ότι το Πεκίνο είχε δανείσει σχεδόν 50 δισ. δολάρια στη Βενεζουέλα στο πλαίσιο συμφωνιών στις οποίες οι αποπληρωμές πραγματοποιούνταν μέσω παραδόσεων πετρελαίου.
Η επιστροφή της Ουάσιγκτον δεν σημαίνει απλώς ότι οι ΗΠΑ κερδίζουν πετρέλαιο. Σημαίνει ότι η Κίνα χάνει μέρος της στρατηγικής πρόσβασης σε ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα του πλανήτη. Αντίστοιχα περιορίζεται ο χώρος επιρροής της Ρωσίας, η οποία είχε αναπτύξει στενές ενεργειακές σχέσεις με το Καράκας.
Η συμφωνία εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη αμερικανική στρατηγική επαναφοράς του δυτικού ημισφαιρίου υπό την οικονομική και γεωπολιτική επιρροή της Ουάσιγκτον.
Το επόμενο χτύπημα στον OPEC;
Υπάρχει ακόμη μία πιθανή συνέπεια. Η Βενεζουέλα εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον OPEC, οργανισμό του οποίου υπήρξε ιδρυτικό μέλος το 1960. Η συζήτηση έχει γίνει ακόμη σημαντικότερη μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων νωρίτερα φέτος.
Η σημερινή παραγωγή της Βενεζουέλας είναι πολύ μικρή ώστε μια αποχώρηση να αλλάξει από μόνη της την ισορροπία της αγοράς. Αλλά σε βάθος χρόνου η εικόνα αλλάζει.
Εάν αμερικανικά κεφάλαια αυξήσουν σημαντικά την παραγωγή και το Καράκας δεν δεσμεύεται πλέον από την πολιτική του OPEC, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν ουσιαστικά να αποκτήσουν επιρροή πάνω σε έναν νέο ανεξάρτητο παραγωγό εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Σε μια αγορά όπου ο OPEC+ έχει ήδη χάσει μέρος της ισχύος του εξαιτίας του πολέμου και των προβλημάτων παραγωγής, η εξέλιξη θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας κρίσιμος αστερίσκος. Η συμφωνία είναι πρωτοφανής και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η σημερινή δομή της μπορεί να επιβιώσει επί δεκαετίες.
Οι παραχωρήσεις των 100 ετών, η αμερικανική συμμετοχή και ο βαθμός ελέγχου πάνω στην παραγωγή μπορούν να βρεθούν αντιμέτωποι τόσο με το συνταγματικό πλαίσιο της Βενεζουέλας όσο και με μελλοντικές κυβερνήσεις στο Καράκας.
Η ίδια αβεβαιότητα υπάρχει στην Ουάσιγκτον: μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να αλλάξει πολιτική. Αυτό είναι κρίσιμο για τις πετρελαϊκές εταιρείες, επειδή η ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων και υποδομών στη Βενεζουέλα απαιτεί δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και χρονικό ορίζοντα πολλών ετών.
Οι εταιρείες δεν επενδύουν αυτά τα ποσά μόνο επειδή υπάρχουν τεράστια κοιτάσματα. Χρειάζονται βεβαιότητα ότι τα συμβόλαια θα παραμείνουν σε ισχύ. Αυτό είναι τελικά το κλειδί για την αποτίμηση της συμφωνίας. Τα 65 δισ. βαρέλια είναι εντυπωσιακός αριθμός, αλλά δεν είναι αυτός που θα καθορίσει την επιτυχία του σχεδίου. Το κρίσιμο μέγεθος θα είναι πόσα επιπλέον βαρέλια ημερησίως μπορεί να παράγει η Βενεζουέλα σε τρία, πέντε ή δέκα χρόνια. Εάν η συμφωνία απλώς αλλάξει το ιδιοκτησιακό καθεστώς κοιτασμάτων χωρίς μεγάλες επενδύσεις, ο αντίκτυπος στην παγκόσμια αγορά θα είναι περιορισμένος. Εάν όμως αμερικανικές εταιρείες, κεφάλαια και τεχνολογία καταφέρουν να επαναφέρουν τη Βενεζουέλα σε επίπεδα παραγωγής πολλών εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, τότε η συμφωνία θα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία: θα μεταφέρει ένα σημαντικό κομμάτι της μελλοντικής παγκόσμιας πετρελαϊκής ισχύος από τη Μέση Ανατολή προς το δυτικό ημισφαίριο και υπό πολύ ισχυρότερη αμερικανική επιρροή.
Και αυτό εξηγεί γιατί η συμφωνία αφορά πολύ περισσότερα από τη βενζίνη που πληρώνει σήμερα ο Αμερικανός οδηγός. Αφορά το ποιος θα ελέγχει την προσφορά πετρελαίου τις επόμενες δεκαετίες, πόση δύναμη θα διατηρήσει ο OPEC και πόσο εξαρτημένη θα παραμείνει η Δύση από τη Μέση Ανατολη σύμφωνα με το , Bloomberg, Reuters, ΟPEC
