Την τελευταία του πνοή άφησε σε ηλικία 94 ετών ο Γιώργος Βασιλείου, ένας από τους πολιτικούς που ταύτισαν το όνομά τους με τη μετάβαση της Κυπριακής Δημοκρατίας στη σύγχρονη ευρωπαϊκή εποχή. Ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου απεβίωσε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου νοσηλευόταν τις τελευταίες ημέρες, έπειτα από επιδείνωση της υγείας του λόγω οξείας λοίμωξης του αναπνευστικού.

Τον θάνατό του γνωστοποίησε η σύζυγός του, Αντρούλα Βασιλείου, με δημόσια ανάρτηση, αναφέροντας ότι έφυγε ήρεμα, ύστερα από μακρά περίοδο ταλαιπωρίας. Τα τελευταία δύο χρόνια ο Γιώργος Βασιλείου διέμενε σε ιδιωτική δομή φροντίδας, παραμένοντας ωστόσο σε επαφή με την επικαιρότητα και τα δημόσια ζητήματα.

Από το αουτσάιντερ στην Προεδρία

Η πολιτική του διαδρομή υπήρξε ιδιότυπη και σε πολλά σημεία αντισυμβατική. Εξελέγη Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1988, θεωρούμενος τότε από πολλούς ως απόλυτο αουτσάιντερ. Η εκλογή του, με τη στήριξη του ΑΚΕΛ, προκάλεσε αιφνιδιασμό σε ένα πολιτικό σύστημα που είχε συνηθίσει σε πιο παραδοσιακές ισορροπίες. Πολύ σύντομα, ωστόσο, κατέστη σαφές ότι η πολιτική του ατζέντα δεν περιοριζόταν σε ιδεολογικά στεγανά.

Γιος του ιστορικού στελέχους της κυπριακής Αριστεράς Βάσου Βασιλείου, σπούδασε στην Ουγγαρία, τη Βιέννη, τη Γενεύη και το Λονδίνο. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, ίδρυσε το Κέντρο Ερευνών Μέσης Ανατολής, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη της έρευνας αγοράς και της επιχειρηματικής ανάλυσης στο νησί.

Μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμός

Η προεδρική του θητεία (1988–1993) χαρακτηρίστηκε από έντονη μεταρρυθμιστική κατεύθυνση. Ο Γιώργος Βασιλείου υπήρξε ο πρόεδρος που εισήγαγε τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, παρά τις ισχυρές κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις, θεωρώντας ότι η οικονομική εναρμόνιση με την Ευρώπη δεν μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς δύσκολες αποφάσεις.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ίδρυση του Πανεπιστημίου Κύπρου το 1992, κίνηση που άλλαξε το τοπίο της ανώτατης εκπαίδευσης στο νησί και περιόρισε τη μαζική φυγή φοιτητών στο εξωτερικό. Παράλληλα, προχώρησε σε εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών στη λειτουργία του κράτους.

Το Κυπριακό και η ευρωπαϊκή στρατηγική

Η προεδρία Βασιλείου συνέπεσε με μια περίοδο έντονης κινητικότητας στο Κυπριακό, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, με το λεγόμενο Σχέδιο Γκάλι. Αν και οι προσπάθειες εκείνης της περιόδου δεν κατέληξαν σε λύση, σηματοδότησαν επαναφορά του ζητήματος στο διεθνές προσκήνιο.

Καθοριστικής σημασίας υπήρξε η ευρωπαϊκή του στρατηγική. Το 1990 υπέβαλε την αίτηση ένταξης της Κύπρου στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, επιλογή που έθεσε τις βάσεις για την πλήρη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση του νησιού. Ακόμη και μετά την ήττα του στις εκλογές του 1993 από τον Γλαύκο Κληρίδη, για μικρή διαφορά ψήφων, παρέμεινε ενεργός, αναλαμβάνοντας κομβικό ρόλο ως επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια διαδρομή με αποτύπωμα

Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Γιώργος Βασιλείου παρέμεινε ενεργός πολίτης, παρεμβαίνοντας δημόσια για την οικονομία, την Ευρώπη και το Κυπριακό, με σταθερό προσανατολισμό στον ρεαλισμό και τον εκσυγχρονισμό. Ο θάνατός του κλείνει ένα κεφάλαιο της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας, αφήνοντας πίσω μια πολιτική παρακαταθήκη που συνεχίζει να αποτελεί σημείο αναφοράς.