Η εμφάνιση κρουσμάτων χανταϊού στο ολλανδικό κρουαζιερόπλοιο MV Hondius προκάλεσε έντονη διεθνή κινητοποίηση, κυρίως επειδή το περιστατικό σχετίστηκε με τον ιό των Άνδεων. Πρόκειται για το μοναδικό γνωστό στέλεχος χανταϊού για το οποίο έχει τεκμηριωθεί, έστω και σπάνια, μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Χαμηλός ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία

Παρά την ανησυχία που δημιουργήθηκε, τόσο το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) όσο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) τονίζουν ότι ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία θεωρείται χαμηλός. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν πως τα πρόσφατα περιστατικά δεν δικαιολογούν πανικό ούτε φόβους για μια νέα πανδημία.

Η εκτίμηση του Γκίκα Μαγιορκίνη

Καθησυχαστικός εμφανίζεται και ο Γκίκας Μαγιορκίνης, επίκουρος καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Όπως εξηγεί, αν και ο ιός των Άνδεων αποτελεί το μοναδικό στέλεχος που μπορεί να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων, η μετάδοση αυτή είναι εξαιρετικά περιορισμένη και προϋποθέτει πολύ στενή και παρατεταμένη επαφή.

Δεν υπάρχει φόβος πανδημίας

Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι «δεν κινδυνεύουμε από πανδημία χανταϊού», εκτιμώντας πως δεν υπάρχει σοβαρή πιθανότητα μετάδοσης εκτός του κρουαζιερόπλοιου. Παράλληλα, επισημαίνει ότι ο κίνδυνος για την Ευρώπη παραμένει χαμηλός, καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι το συγκεκριμένο στέλεχος μεταφέρεται εύκολα από ήπειρο σε ήπειρο ή εξαπλώνεται μαζικά, όπως συμβαίνει με ιούς τύπου γρίπης ή COVID-19.

Τι είναι οι χανταϊοί

Οι χανταϊοί είναι ιοί που μεταφέρονται κυρίως από τρωκτικά και είναι γνωστοί εδώ και χιλιάδες χρόνια. Στη Νότια Αμερική συναντώνται ορισμένα στελέχη που χαρακτηρίζονται ως «ιοί του Νέου Κόσμου». Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο ιός των Άνδεων, για τον οποίο είναι γνωστό ότι, αν και σπάνια και δύσκολα, μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Διαφορές ανάμεσα στα στελέχη της Νότιας Αμερικής και της Ευρώπης

Τα στελέχη της Νότιας Αμερικής, όπως ο ιός των Άνδεων, συνδέονται κυρίως με σοβαρά αναπνευστικά σύνδρομα και παρουσιάζουν υψηλότερη θνητότητα σε σχέση με τα ευρωπαϊκά στελέχη. Αντίθετα, οι χανταϊοί που εντοπίζονται στην Ευρώπη και στην Ελλάδα έχουν ηπιότερη κλινική εικόνα, δεν μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο και προκαλούν διαφορετικού τύπου νόσο.

Θνητότητα και παγκόσμια περιστατικά

Σύμφωνα με τον κ. Μαγιορκίνη, η θνητότητα των χανταϊών της Λατινικής Αμερικής κυμαίνεται περίπου από 10% έως 30%. Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή πιθανόν είναι υπερβολική, επειδή πολλά ήπια περιστατικά δεν διαγιγνώσκονται ούτε καταγράφονται. Ο ΠΟΥ υπολογίζει ότι κάθε χρόνο εμφανίζονται παγκοσμίως 10.000 έως 100.000 ανθρώπινα περιστατικά, με τη σοβαρότητα να εξαρτάται από το στέλεχος.

Η θνητότητα των ευρωπαϊκών στελεχών

Για τα ευρωπαϊκά στελέχη, η θνητότητα θεωρείται σαφώς χαμηλότερη, αν και δεν υπάρχει απόλυτα ακριβής εκτίμηση. Ο κ. Μαγιορκίνης την τοποθετεί περίπου στο 10%.

Θεραπεία και κλινική εικόνα

Δεν υπάρχει ειδικό εμβόλιο ή στοχευμένη θεραπεία για τον χανταϊό. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική. Στην Αμερική η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει καρδιοπνευμονικό σύνδρομο, ενώ στην Ευρώπη συνήθως αρχίζει με πυρετό και κακουχία και μπορεί στη συνέχεια να επηρεάσει τους νεφρούς.

Συμπτώματα, μετάδοση και πρόληψη

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μία έως οκτώ εβδομάδες μετά την έκθεση, με μέσο χρόνο περίπου δύο εβδομάδες. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω επαφής με ούρα ή περιττώματα μολυσμένων τρωκτικών. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η αποφυγή επαφής με τρωκτικά, η καθαριότητα, οι μυοκτονίες και η χρήση γαντιών και μάσκας σε χώρους όπου υπάρχει σχετικός κίνδυνος.