Νέα πολιτική διάσταση αποκτά η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, μετά τις δημόσιες τοποθετήσεις του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος εμφανίστηκε την Πέμπτη με σειρά αναρτήσεων στο X να σχολιάζει το περιεχόμενο και το παρασκήνιο της συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.

«Απελπισμένος» ο Τραμπ, λέει ο Χαμενεΐ

Στις αναρτήσεις του, ο Ιρανός ανώτατος ηγέτης άσκησε σκληρή κριτική στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατηγορώντας τον ότι πίεσε με κάθε μέσο για να εξασφαλίσει την υπογραφή της συμφωνίας.

Ο Χαμενεΐ χαρακτήρισε τον Αμερικανό πρόεδρο «απελπισμένο», επιχειρώντας να παρουσιάσει τη στάση της Ουάσιγκτον ως αποτέλεσμα ανάγκης και όχι ισχύος.

Η τοποθέτηση αυτή δείχνει ότι, παρά τη συμφωνία, η ρητορική αντιπαράθεση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει έντονη. Η Τεχεράνη φαίνεται να θέλει να περάσει το μήνυμα ότι δεν υπέκυψε στις αμερικανικές πιέσεις, αλλά προχώρησε σε συμφωνία μόνο αφού διασφαλίστηκαν τα συμφέροντά της.

Οι εσωτερικές διαφωνίες στο Ιράν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Χαμενεΐ στις αρχικές του αντιρρήσεις. Όπως σημείωσε, για λόγους αρχής διαφωνούσε με τη συμφωνία, ωστόσο πείστηκε μετά τις διαβεβαιώσεις του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και άλλων Ιρανών αξιωματούχων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι διαβεβαιώσεις αυτές αφορούσαν τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων του Ιράν μέσα στο πλαίσιο της συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η δήλωση αυτή αφήνει να φανεί ότι το εσωτερικό μέτωπο στην Τεχεράνη δεν ήταν απολύτως ενιαίο. Αντίθετα, η συμφωνία φαίνεται πως πέρασε μέσα από διαπραγματεύσεις και αντιρρήσεις στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας.

Στήριξη με επιφυλάξεις

Η στάση του Χαμενεΐ μπορεί να ερμηνευτεί ως στήριξη υπό όρους. Από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνει ότι το Ιράν θα τηρήσει τη συμφωνία. Από την άλλη, φροντίζει να καταγράψει δημόσια ότι δεν ήταν εξαρχής υπέρ της και ότι η αποδοχή της έγινε μόνο αφού πείστηκε πως δεν παραβιάζονται τα ιρανικά δικαιώματα.

Η επιλογή αυτή επιτρέπει στην Τεχεράνη να εμφανιστεί συνεπής απέναντι στη διεθνή κοινότητα, χωρίς όμως να δείχνει ότι υποχωρεί πολιτικά απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παράλληλα, ο Χαμενεΐ επιχειρεί να απευθυνθεί και στο εσωτερικό ακροατήριο, ιδίως σε όσους αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε συνεννόηση με την Ουάσιγκτον.

Η συμφωνία περνά στο πιο δύσκολο στάδιο

Οι δηλώσεις του ανώτατου ηγέτη του Ιράν έρχονται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν μπαίνει πλέον στη φάση της εφαρμογής και των επόμενων διαπραγματεύσεων.

Το γεγονός ότι ο Χαμενεΐ δηλώνει πως θα τηρήσει τη συμφωνία θεωρείται σημαντικό πολιτικό σήμα. Ωστόσο, οι αιχμές κατά του Τραμπ και η παραδοχή των αρχικών διαφωνιών δείχνουν ότι η διαδικασία παραμένει εύθραυστη.

Η Τεχεράνη θέλει να εμφανιστεί ως πλευρά που διαπραγματεύτηκε σκληρά και προστάτευσε τα δικαιώματά της. Η Ουάσιγκτον, από την άλλη, επιδιώκει να παρουσιάσει τη συμφωνία ως διπλωματική επιτυχία και ως βήμα αποκλιμάκωσης.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να κρατήσουν ζωντανή τη συμφωνία, παρά την αμοιβαία καχυποψία και τις πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό τους.