Σε έναν πραγματικό στρατηγικό γρίφο χωρίς προφανή διέξοδο εξελίσσεται για την τουρκική ηγεσία η προσπάθεια επανένταξης στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, με βασικό αγκάθι την κατοχή του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της στον τουρκικό ιστότοπο T24 η αρθρογράφος Μπαρτσίν Γινάντς, οι προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί για μια θετική εξέλιξη αμέσως μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ διαψεύστηκαν πλήρως. Αιτία αποτελεί η συνεχιζόμενη επιφυλακτικότητα του αμερικανικού Κογκρέσου, η οποία επιβεβαιώνεται και από επίσημο έγγραφο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Στο εν λόγω έγγραφο καθίσταται σαφές ότι η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει ακόμη τους προαπαιτούμενους όρους που έχουν τεθεί αναφορικά με το ρωσικό αμυντικό σύστημα.

Ο ρόλος της Μόσχας και τα εμπόδια μεταφοράς σε τρίτες χώρες

Με τα δεδομένα αυτά, το κέντρο βάρους των διπλωματικών διεργασιών φαίνεται να μετατοπίζεται πλέον από την Ουάσιγκτον προς τη Μόσχα. Η πρόταση να παραμείνουν οι S-400 αδρανείς σε αποθήκες δεν επαρκεί για να κάμψει τις αντιρρήσεις του Κογκρέσου. Από την άλλη πλευρά, η όποια σκέψη για απομάκρυνση του συστήματος από το τουρκικό έδαφος και μεταβίβασή του σε κάποιο τρίτο κράτος προϋποθέτει υποχρεωτικά την έγκριση της Ρωσίας, γεγονός που περιπλέκει δραματικά την κατάσταση.

Τα σενάρια που εξετάζουν τη μεταφορά του εξοπλισμού σε χώρες όπως το Κατάρ ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσκρούουν σε σοβαρά επιχειρησιακά και πολιτικά εμπόδια:

• Κατάρ: Στη βάση Αλ Ουντέιντ φιλοξενούνται οι σημαντικότερες αμερικανικές αεροπορικές δυνάμεις και υποδομές υψηλής στρατηγικής σημασίας στη Μέση Ανατολή. Θεωρείται εξαιρετικά απίθανο οι ΗΠΑ να συναινέσουν στην παρουσία ενός ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος στον ίδιο χώρο.

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Η συγκεκριμένη χώρα απέτυχε να ολοκληρώσει την αγορά F-35, καθώς η Ουάσιγκτον αντέδρασε στις στενές σχέσεις της με την κινεζική Huawei και στη χρήση τεχνολογίας της στις εγχώριες τηλεπικοινωνίες.

Το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών απαιτήσεων και το ρωσικό αντάλλαγμα

Η αναλύτρια της T24 υπογραμμίζει ότι ακόμη κι αν επιλυθεί το ζήτημα των S-400, η Άγκυρα ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα επιπλέον κρυφό εμπόδιο: τη διείσδυση της Huawei στις τουρκικές υποδομές δικτύων 5G. Αν και το συγκεκριμένο θέμα δεν έχει τεθεί ακόμα επίσημα στο τραπέζι, ενδέχεται να αποτελέσει τη νέα αφορμή εμπλοκής στις διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς.

Παράλληλα, παραμένει το θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με τη στάση του Κρεμλίνου: για ποιο λόγο η Ρωσία να επιτρέψει στην Τουρκία να αποδεσμευτεί από τους S-400 χωρίς να αξιώσει γενναία ανταλλάγματα; Ακόμη όμως κι αν η τουρκική πλευρά υποκύψει στις απαιτήσεις της Μόσχας, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το αμερικανικό Κογκρέσο θα ανάψει τελικά το πράσινο φως για την παράδοση των F-35.

Το βαρύ τίμημα των επιλογών της Άγκυρας

Συμπερασματικά, η Τουρκία βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα αδιέξοδο δίλημμα: ο εξοπλισμός δεν μπορεί να παραμείνει αδρανής στο κουτί του, η απομάκρυνσή του εξαρτάται από τη ρωσική βούληση, ενώ η διευθέτηση της εκκρεμότητας δεν εξασφαλίζει αυτόματα την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35. Η Γινάντς καταλήγει πως η τουρκική ηγεσία καλείται πλέον να πληρώσει ένα ιδιαίτερα υψηλό τίμημα για κεντρικές αποφάσεις του παρελθόντος, οι οποίες ελήφθησαν χωρίς τον απαιτούμενο υπολογισμό των συνεπειών.