Η προπαρασκευαστική σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών του NATO στο Χέλσινγκμποργκ της Σουηδίας ανέδειξε τις βαθιές ανησυχίες της Δύσης για την αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Πίσω από τα χαμόγελα για την παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, το βασικό θέμα που μονοπώλησε τις συζητήσεις ήταν η σταθερότητα στα Στενά του Ορμούζ. Η κρισιμότητα του συγκεκριμένου θαλάσσιου περάσματος για το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο καθιστά κάθε απειλή διακοπής της ναυσιπλοΐας από την πλευρά του Ιράν ένα σενάριο με σοβαρές οικονομικές συνέπειες.

Το γεγονός ότι η συζήτηση περιστρέφεται πλέον ανοιχτά γύρω από ένα εναλλακτικό σχέδιο δράσης, καταδεικνύει πως η Συμμαχία προετοιμάζεται επιχειρησιακά για το ενδεχόμενο μιας άμεσης κλιμάκωσης, θέλοντας να προλάβει τετελεσμένα.

Ο ρεαλισμός της Ουάσιγκτον και η συμμαχία των προθύμων

Η προσέγγιση του Μάρκο Ρούμπιο στη σουηδική σύνοδο φανερώνει έναν ξεκάθαρο αμερικανικό ρεαλισμό. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη αρχίσει να επεξεργάζεται ένα «Plan B» για την περίπτωση που το Ιράν επιχειρήσει να κλείσει τα στενά ή εξαπολύσει στοχευμένες επιθέσεις. Εκείνο, ωστόσο, που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η διπλωματική τακτική του Αμερικανού υπουργού.

Ξεκαθαρίζοντας πως μια τέτοια αποστολή δεν είναι υποχρεωτικό να τεθεί υπό την αυστηρή ομπρέλα του NATO, ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για μια «συμμαχία των προθύμων». Με αυτόν τον τρόπο, οι ΗΠΑ παρακάμπτουν ενδεχόμενες καθυστερήσεις από πιο διστακτικά κράτη-μέλη, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις δυνάμεις όσων χωρών επιθυμούν να αναλάβουν άμεση δράση στην περιοχή.

Η γερμανική αναδίπλωση και τα όρια της επιρροής

Από την άλλη πλευρά, η στάση του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, αποτυπώνει τα σημερινά όρια της ευρωπαϊκής διπλωματικής επιρροής. Η παραδοχή του ότι το Βερολίνο δεν διαθέτει τη δυναμική για να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή στη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, αποτελεί μια ένδειξη πολιτικής ειλικρίνειας.

Αντί να αναλώνεται σε ανεδαφικές πρωτοβουλίες, η Γερμανία επιλέγει μια πιο προσγειωμένη στρατηγική, εστιάζοντας στην ενίσχυση των διμερών επαφών με τα αραβικά κράτη του Κόλπου. Η προθυμία του Βερολίνου να συμβάλει στην ασφάλεια των στενών υφίσταται, αλλά διοχετεύεται πλέον μέσα από πρακτικά και λιγότερο ηγετικά κανάλια.

Ο δρόμος προς τη σύνοδο της Άγκυρας

Ο ορίζοντας των γεωπολιτικών ζυμώσεων τοποθετείται πλέον στον Ιούλιο και την επικείμενη σύνοδο κορυφής του NATO στην Άγκυρα. Όπως διεφάνη στη Σουηδία, ο πρωταρχικός στόχος είναι να εκπεμφθεί ένα ισχυρό μήνυμα συμμαχικής συνοχής. Παρά τις τακτικές διαφωνίες ως προς τα μέσα διαχείρισης της κρίσης, ο κοινός στρατηγικός στόχος παραμένει αρραγής, η αποτροπή της Τεχεράνης από την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου.

Η κοινή αντίληψη των συμφερόντων ασφαλείας απέναντι στο Ιράν λειτουργεί ως επιβεβαίωση της διατλαντικής ενότητας. Το ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει το πώς αυτή η ταύτιση θα μετουσιωθεί σε απτές εγγυήσεις ασφαλείας στα ύδατα της Μέσης Ανατολής.