Την έκδοση κύριων συντάξεων εντός ενός μηνός από την υποβολή της αίτησης υπόσχεται ο e-ΕΦΚΑ από το 2027, ενώ ταυτόχρονα προχωρεί στην ενοποίηση της διαδικασίας ταυτόχρονης απονομής της κύριας και της επικουρικής σύνταξης.

Σε αυτή την προσπάθεια σημαντική θα είναι η συνεισφορά του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Ταμείου, αλλά και η ψηφιοποίηση ολόκληρου του αρχείου της ασφαλιστικής ιστορίας των παλαιών ασφαλισμένων. Πρόκειται συνολικά για 53 εκατομμύρια έγγραφα με ένσημα προ του 2001.

Η μετάβαση του ΕΦΚΑ στη νέα ψηφιακή εποχή έχει ήδη ξεκινήσει, με τη διοίκηση του ασφαλιστικού φορέα να θέτει πλέον ως ρεαλιστικό στόχο την έκδοση των κύριων συντάξεων σε πολύ συντομότερο χρόνο από αυτόν που ισχύει σήμερα. Τον επόμενο μήνα θα ξεκινήσει η ενημέρωση της ασφαλιστικής ιστορίας για τους παλιούς ασφαλισμένους, ενώ σύντομα θα εμφανιστούν στην πράξη τα πρώτα αποτελέσματα γύρω από την επιτάχυνση της έκδοσης των συντάξεων.

Το νέο μοντέλο

Ταυτοχρόνως τίθεται σε εφαρμογή και η ενοποίηση της διαδικασίας έκδοσης των συντάξεων κύριας και επικουρικής ασφάλισης, με το νέο μοντέλο να προβλέπει την έκδοσή τους, μέσα από την κοινή ψηφιακή πλατφόρμα, με τον αυτοματοποιημένο έλεγχο ασφαλιστικών στοιχείων και ενιαία διαχείριση φακέλων.

Στην πράξη, ο ασφαλισμένος θα υποβάλλει μία αίτηση και το σύστημα θα επεξεργάζεται ταυτόχρονα τόσο τα κύρια δικαιώματα όσο και την επικουρική σύνταξη. Με την πλήρη ψηφιοποίηση των αρχείων ο κάθε ασφαλισμένος θα έχει πλήρη εικόνα και άμεση πρόσβαση στο ασφαλιστικό του βιογραφικό, ακόμα και στο κινητό του τηλέφωνο.

Δηλαδή, θα μπορεί να βλέπει ηλεκτρονικά όλα του τα ένσημα και τον χρόνο ασφάλισης. Ηδη έχουν ψηφιοποιηθεί πάνω από 47 εκατομμύρια καρτέλες και κάθε μήνα θα ενημερώνεται το σύστημα όλο και περισσότερο με τον αντίστοιχο ασφαλιστικό χρόνο.

Άϋλη ασφάλιση

Μέχρι σήμερα κάτι ανάλογο ήταν δυνατό – μέσω του συστήματος «ΑΤΛΑΣ» – αλλά μόνο για τη χρονική περίοδο από το 2001 και μετά. Η πλήρης ψηφιοποίηση των ενσήμων ξεκινά από το 1980 και έπειτα και περιλαμβάνει όλη την ασφαλιστική ιστορία και τις μεταβολές των εργαζομένων για μια 45ετία καλύπτοντας ουσιαστικά όσους άρχισαν να ασφαλίζονται από την ηλικία των 20 ετών.

Η μετατροπή των ενσήμων σε άυλη ασφάλιση μέσω της ψηφιοποίησης του έγχαρτου αρχείου όλων των Ταμείων αφορά την κύρια και επικουρική ασφάλιση. Η πρόοδος της ψηφιοποίησης κρίνεται απαραίτητη για το επόμενο στάδιο: την αυτόματη ανάγνωση των ψηφιακών χρόνων ασφάλισης από τα πληροφοριακά συστήματα του ΕΦΚΑ.

Η διαδικασία αυτή, που αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο του 2026, θα επιτρέψει την απονομή κύριας σύνταξης εντός λίγων ωρών. Στην περίπτωση των εισφορών, θα γνωρίζει πότε πληρώνονται από τον εργοδότη (εάν είναι μισθωτός) ή πότε εκδόθηκε η ταυτότητα πληρωμής για τους επαγγελματίες και αγρότες. Με αυτόν τον τρόπο θα γίνεται άμεσα γνωστός ο χρόνος ασφάλισης, οι οφειλές αλλά και η ύπαρξη ή μη ασφαλιστικής ικανότητας. Στον συγκεκριμένο λογαριασμό συνδέεται και η Κάρτα Αναπηρίας, καθώς και η ΗΔΙΚΑ, έτσι ώστε να εμφανίζονται τα παραπεμπτικά και η συνταγογράφηση φαρμάκων.

Η προσωρινή σύνταξη

Στο μεταξύ, προς την κατάργησή της οδεύει η προσωρινή σύνταξη – σε πρώτη φάση για τους συνταξιούχους του δημοσίου τομέα – μετά τη σημαντική βελτίωση των χρόνων απονομής της οριστικής σύνταξης.

Η ψηφιοποίηση των ενσήμων έχει οδηγήσει σε συντμήσεις των χρόνων που απαιτούνται για την έκδοση των συντάξεων – σε πολλά ασφαλιστικά ταμεία – με αποτέλεσμα η προσωρινή σύνταξη να μην είναι απαραίτητη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δημοσίου τομέα όπου σχεδόν οι 8 στις 10 αποφάσεις συνταξιοδότησης με χρόνο ασφάλισης εξ ολοκλήρου εντός του Δημοσίου (εκτός των περιπτώσεων διαδοχικής ασφάλισης) εκδίδονται με την αυτοματοποιημένη διαδικασία σε λιγότερο από δύο μήνες. Στις συντάξεις θανάτου η μεταβίβαση γίνεται ήδη αυθημερόν με την υποβολή της αίτησης. Μετά από αυτή την εξέλιξη ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει τον τερματισμό των προσωρινών συντάξεων – σε πρώτη φάση – στον δημόσιο τομέα.

Απευθείας

Αυτό σημαίνει ότι οι ασφαλισμένοι θα παίρνουν απευθείας την οριστική κύρια σύνταξη εφόσον έχουν διανύσει όλα τα έτη ασφάλισης στο Δημόσιο, δηλαδή όταν δεν συντρέχει διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση.

Σήμερα, οι υπάλληλοι που συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος από το Δημόσιο λαμβάνουν ως προσωρινή σύνταξη το 50% των αποδοχών που τους αναλογούν με βάση το μισθολόγιο του 2011. Το ποσό αυτό υπολείπεται σημαντικά έναντι της σύνταξης και βάσει νόμου καταβάλλεται για ένα τρίμηνο εντός του οποίου οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να πάρουν την οριστική τους σύνταξη.

Ειδικά στο Δημόσιο οι χρόνοι απονομής έχουν πέσει κάτω και από τους δυο μήνες, οπότε δεν υφίσταται λόγος ύπαρξης της προσωρινής σύνταξης. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις, όπως η διαδοχική ασφάλιση και η παράλληλη ασφάλιση, αλλά και σε ασφαλισμένους με ελλιπή δικαιολογητικά ή με χρέη στα Ταμεία.

Σε αυτές τις κατηγορίες ο χρόνος αναμονής μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει τον ένα χρόνο. Για τις περιπτώσεις αυτές ενδέχεται να συνεχίσει να χορηγείται η προσωρινή σύνταξη.