Οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς διερευνούν πώς η Ελλάδα χρησιμοποίησε κονδύλια της ΕΕ για την κατασκευή καταυλισμών μεταναστών, δήλωσαν δύο Έλληνες αξιωματούχοι που γνωρίζουν την έρευνα, τους οποίους επικαλείται το Politico.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εστιάζει την έρευνά της στην κατασκευή δύο κέντρων υποδοχής και φιλοξενίας μεταναστών μεταξύ 2020 και 2021, κατά την περίοδο της πανδημίας Covid.

Σύμφωνα με τους αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν στο POLITICO υπό τον όρο της ανωνυμίας, οι εν λόγω συμβάσεις ανατέθηκαν σε ιδιωτικές εταιρείες χωρίς δημόσιο διαγωνισμό και κόστισαν περίπου 15 φορές περισσότερο από συγκρίσιμα έργα, φτάνοντας συνολικά τα 11,3 εκατομμύρια ευρώ.

Στον απόηχο και σχετικού δημοσιεύματος από την εφημερίδα Καθημερινή, το Politico αναφέρει ότι οι καταυλισμοί που εξετάζονται είναι ένας στη Μαλακάσα και ένας στη Σιντική, στην ευρύτερη περιοχή των Σερρών.

Το δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους στην Ελλάδα ήταν το κύριο σημείο άφιξης μεταναστών από τη Μέση Ανατολή το 2015, στην κορύφωση της κρίσης στην Ευρώπη. Οι δομές στην Ελλάδα κατασκευάστηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης μέχρι το 2019. Η ελληνική κυβέρνηση ανέλαβε στη συνέχεια την εποπτεία τέτοιων έργων, με τις συμβάσεις που εξετάζονται να συγκαταλέγονται στις πρώτες που υλοποιήθηκαν υπό το νέο καθεστώς διαχείρισης.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία «δεν σχολιάζει τις τρέχουσες έρευνες», δήλωσε ένας εκπρόσωπος όταν κλήθηκε να απαντήσει. «Αυτό γίνεται για να μην τεθούν σε κίνδυνο οι πιθανές τρέχουσες διαδικασίες και το αποτέλεσμά τους. Όποτε μπορούμε να πούμε κάτι για οποιαδήποτε από τις έρευνές μας, θα το κάνουμε προληπτικά».

Αιτίες ανησυχίας

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο έθεσαν το ζήτημα των δύο απευθείας αναθέσεων το 2020. Εκείνη την εποχή, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επικαλέστηκε τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές και την πίεση για την ταχεία ολοκλήρωση και παράδοση των στρατοπέδων ως τον λόγο πίσω από την απόφαση.

Ωστόσο, επίσημα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, που επικαλείται το Politico, δείχνουν ότι οι αφίξεις μεταναστών στην Ελλάδα μειώθηκαν δραματικά το 2020 σε περίπου 15.696 άτομα, από 74.649 το προηγούμενο έτος.

«Το έργο ελέγχθηκε τότε τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από το Ελεγκτικό Συνέδριο και έλαβε θετική έκθεση», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της διοίκησης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου το 2020.

Εκτός από το υπερβολικό κόστος, η διαδικασία είχε επίσης τραβήξει την προσοχή της αντιπολίτευσης επειδή ένα στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας είχε διοριστεί διευθυντής της Τεχνικής Υπηρεσίας του υπουργείου, η οποία ήταν υπεύθυνη και για τις δύο κατασκευές.

Ο τότε υπουργός Μετανάστευσης Νότης Μηταράκης υπερασπίστηκε τον διορισμό όταν το ζήτημα τέθηκε στη βουλή το 2020, υποστηρίζοντας ότι η τεχνική υπηρεσία λειτουργούσε τότε μέσω ΜΚΟ, οι οποίες διαχειρίζονταν το 82% των κονδυλίων της ΕΕ για τη μετανάστευση.

Η πρώτη σύμβαση που βρίσκεται τώρα υπό έρευνα της EPPO αφορά την επέκταση της υπάρχουσας δομής στη Μαλακάσα, που κατασκευάστηκε για να φιλοξενήσει 1.500 μετανάστες που μεταφέρθηκαν από τα νησιά. Η σύμβαση ανατέθηκε τον Απρίλιο του 2020 σε μια εταιρεία με έδρα την Αθήνα, χωρίς προηγούμενη υποβολή προσφορών. Ενώ η αρχική συμφωνία για τη βασική συντήρηση της κατασκευής ήταν αξίας 4,3 εκατομμυρίων ευρώ, το έργο τελικά ολοκληρώθηκε μετά από τουλάχιστον πέντε επεκτάσεις και μια συμπληρωματική σύμβαση αξίας 1,7 εκατομμυρίων ευρώ.

Η EPPO διερευνά επίσης μια σύμβαση για δομή στη βόρεια Ελλάδα, η οποία ανατέθηκε τον Ιούλιο του 2020 σε μια τεχνική εταιρεία με έδρα την Καβάλα, με αρχικό κόστος 3,6 εκατομμύρια ευρώ. Ομοίως, το έργο αυτό υπέστη τουλάχιστον τρεις επεκτάσεις μέχρι την ολοκλήρωσή του, με κόστος επιπλέον 1,7 εκατομμύρια ευρώ.

Η κατασκευή των δύο δομών αναφέρεται επίσης και σε εσωτερικό έγγραφο διεθνούς οργανισμού αρμόδιου για τη μετανάστευση με έδρα την Ελλάδα, το οποίο επικαλέστηκε η Καθημερινή. Το έγγραφο σημειώνει ότι το κόστος και των δύο κέντρων ήταν υπερβολικό σε σύγκριση με οποιαδήποτε παρόμοια κατασκευαστικά έργα που χρηματοδοτήθηκαν από τη Γενική Διεύθυνση Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων στην Ελλάδα.

«Η ΕΕ έχει χρηματοδοτήσει παρόμοιες δράσεις που ολοκληρώθηκαν στο ίδιο χρονικό διάστημα (ή και σε μικρότερο) για ποσό που ήταν 15 φορές χαμηλότερο από αυτό που κατέβαλε το Ελληνικό Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου», αναφέρει το έγγραφο.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οργανισμού, για άλλες εγκαταστάσεις με παρόμοια χαρακτηριστικά, η ίδια κυβέρνηση είχε δαπανήσει μόλις 270 ευρώ ανά δικαιούχο, έναντι 23.900 ευρώ στη Μαλακάσα.

Το Politico καταλήγει πως η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, καθώς αρκετά στελέχη της ενδέχεται να εμπλέκονται σε έρευνες της EPPO για την υπεξαίρεση κονδυλίων της ΕΕ. Αρκετοί υπουργοί παραιτήθηκαν το περασμένο καλοκαίρι και επίσης τον Απρίλιο για την φερόμενη εμπλοκή τους σε ένα τεράστιο σκάνδαλο.