Σε νέα, ιδιαίτερα σκληρή φάση περνά η αντιπαράθεση Ισραήλ – Τουρκίας, με το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου να εξαπολύει προσωπική επίθεση κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και να προειδοποιεί ότι το Ισραήλ «δεν θα ανεχθεί» τουρκικές κινήσεις που θεωρεί απειλητικές στη Συρία.

Η ισραηλινή ανακοίνωση έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων ετών, μετά το ισραηλινό πλήγμα σε συριακή αεροπορική βάση, τις ανησυχίες του Ισραήλ για ενδεχόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία στη χώρα και τη νέα δικαστική κίνηση της Άγκυρας σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού.

«Ο Ερντογάν επιδιώκει τώρα να επεκτείνει την επιθετικότητά του κατά του Ισραήλ στη Συρία. Το Ισραήλ δεν θα το ανεχθεί», αναφέρεται στη δήλωση του γραφείου του Νετανιάχου.

Η Συρία γίνεται το νέο επίκεντρο της σύγκρουσης

Η νέα ισραηλινή επίθεση κατά της Άγκυρας συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Συρία.

Το Ισραήλ επιβεβαίωσε ότι έπληξε συριακή αεροπορική βάση, υποστηρίζοντας ότι υπήρχαν ανησυχίες πως η Τουρκία σχεδίαζε να αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις ή υποδομές στην περιοχή.

Για την ισραηλινή ηγεσία, το ενδεχόμενο μόνιμης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία αντιμετωπίζεται ως ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας και συνολικά την αρχιτεκτονική ασφαλείας στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ.

Η Τουρκία, αντίθετα, έχει ενισχύσει θεαματικά τη σχέση της με τη νέα συριακή κυβέρνηση μετά την πτώση του καθεστώτος Μπασάρ αλ Άσαντ και διεκδικεί κεντρικό ρόλο στην ανασυγκρότηση, στην εκπαίδευση των συριακών δυνάμεων και στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης.

Το αποτέλεσμα είναι ότι Τουρκία και Ισραήλ αρχίζουν πλέον να συγκρούονται όχι μόνο πολιτικά αλλά και για τον ίδιο γεωγραφικό χώρο.

Πρωτοφανείς χαρακτηρισμοί για τον Ερντογάν

Η ανακοίνωση του γραφείου του Νετανιάχου δεν περιορίζεται στη Συρία.

Η Τουρκία εξέδωσε διεθνές ένταλμα σύλληψης κατά του Νετανιάχου, κλιμακώνοντας την ένταση

Η ισραηλινή πλευρά επαναφέρει σειρά βαριών κατηγοριών εναντίον του Τούρκου προέδρου, χαρακτηρίζοντάς τον «αντισημίτη δικτάτορα» και κατηγορώντας τον ότι έχει σφαξει Κούρδους, ότι παρέχει καταφύγιο σε στελέχη της Χαμάς, ότι κρατά φυλακισμένους δημοσιογράφους και πολιτικούς αντιπάλους και ότι η Τουρκία διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Πρόκειται για διατυπώσεις της ισραηλινής κυβέρνησης, οι οποίες ανεβάζουν ακόμη περισσότερο το επίπεδο της προσωπικής αντιπαράθεσης μεταξύ Νετανιάχου και Ερντογάν.

Η ρητορική πλέον απέχει πολύ από τις περιόδους κατά τις οποίες, ακόμη και μέσα σε σοβαρές κρίσεις, οι δύο κυβερνήσεις προσπαθούσαν να διατηρούν ένα ελάχιστο πλαίσιο διπλωματικής αυτοσυγκράτησης.

«Αξιολύπητη προσπάθεια εκφοβισμού»

Το γραφείο του Νετανιάχου αναφέρθηκε επίσης στη νέα δικαστική κίνηση της Τουρκίας εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού.

Η Άγκυρα έχει κινηθεί στο πλαίσιο της υπόθεσης για την ισραηλινή αναχαίτιση στολίσκου ακτιβιστών με προορισμό τη Γάζα, με την τουρκική Δικαιοσύνη να έχει εκδώσει εθνικά εντάλματα και να επιδιώκει διεθνή αστυνομική συνδρομή.

Στο σημείο αυτό απαιτείται νομική ακρίβεια: η διαδικασία μέσω Interpol δεν ταυτίζεται αυτομάτως με «διεθνές ένταλμα σύλληψης». Η Τουρκία μπορεί να ζητήσει έκδοση Red Notice, η οποία αποτελεί αίτημα εντοπισμού και πιθανής προσωρινής σύλληψης βάσει εθνικού εντάλματος και υπόκειται στους κανόνες της Interpol.

Η ισραηλινή πλευρά, πάντως, απάντησε πολιτικά και όχι νομικά.

«Η αξιολύπητη προσπάθεια του Ερντογάν να εκφοβίσει τους ηγέτες και τους στρατιώτες του Ισραήλ δεν θα οδηγήσει πουθενά», ανέφερε η ανακοίνωση.

«Θα ενεργήσουμε με δύναμη απέναντι στην Τουρκία»

Σε ξεχωριστή δήλωση στα εβραϊκά, το γραφείο του πρωθυπουργού κλιμάκωσε ακόμη περισσότερο το μήνυμα προς την Άγκυρα.

«Το Ισραήλ θα συνεχίσει να ενεργεί αποφασιστικά απέναντι στις προσπάθειες της Τουρκίας να αποσταθεροποιήσει την περιοχή και απέναντι σε κάθε απειλή για την ασφάλειά του», ανέφερε.

Η φράση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η αντιπαράθεση Τουρκίας – Ισραήλ έχει πλέον μετακινηθεί από το πεδίο της Γάζας στη Συρία, όπου υπάρχουν πραγματικές στρατιωτικές δυνάμεις, αεροπορικές επιχειρήσεις και πιθανές τουρκικές υποδομές.

Γι’ αυτό και η ανάγκη για μηχανισμό αποφυγής ακούσιας σύγκρουσης μεταξύ των δύο πλευρών θεωρείται πλέον κρίσιμη.

Από τη Γάζα στη Συρία

Οι σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ επιδεινώθηκαν δραματικά μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο που ακολούθησε στη Γάζα.

Ο Ερντογάν υιοθέτησε μία από τις πιο σκληρές στάσεις διεθνώς απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου, ενώ η Άγκυρα προχώρησε σταδιακά σε οικονομικά και διπλωματικά μέτρα κατά του Ισραήλ.

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, κατηγορεί την Τουρκία ότι διατηρεί στενές πολιτικές σχέσεις με τη Χαμάς και ότι επιχειρεί να επεκτείνει την περιφερειακή της επιρροή εις βάρος της ισραηλινής ασφάλειας.

Η μεγάλη αλλαγή, όμως, είναι ότι η σύγκρουση δεν αφορά πλέον μόνο το Παλαιστινιακό.

Μετά την πολιτική ανατροπή στη Συρία, η Τουρκία απέκτησε πολύ μεγαλύτερη επιρροή στη Δαμασκό, ενώ το Ισραήλ επιδιώκει να αποτρέψει την εγκατάσταση στρατιωτικών υποδομών που θα μπορούσαν να περιορίσουν την επιχειρησιακή του ελευθερία.

Η Κύπρος ξανά στη ρητορική αντιπαράθεση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα έχει η αναφορά του ισραηλινού γραφείου στην Κύπρο.

Η αναφορά ότι η Τουρκία «κατέχει το μισό της Κύπρου» εντάσσεται στη σκληρή ρητορική της ισραηλινής κυβέρνησης απέναντι στον Ερντογάν και δείχνει ότι το Κυπριακό αρχίζει να χρησιμοποιείται πλέον και στο πλαίσιο της ευρύτερης ισραηλοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Αυτό συμβαίνει σε μία περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ έχει αναπτύξει στενές στρατηγικές σχέσεις με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της περιφερειακής ασφάλειας.

Το στοιχείο αυτό διαφοροποιεί ριζικά το σημερινό περιβάλλον από τη δεκαετία του 1990, όταν η Τουρκία αποτελούσε τον σημαντικότερο στρατηγικό εταίρο του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η αντιπαράθεση μπαίνει σε επικίνδυνη φάση

«Μην το κάνετε»: Το μήνυμα Νετανιάχου στην Τουρκία και το παρασκήνιο του ισραηλινού χτυπήματος στη Συρία

Η νέα ανακοίνωση του Νετανιάχου δείχνει ότι η σχέση των δύο χωρών περνά πλέον από τη σκληρή διπλωματική σύγκρουση σε μία πολύ πιο επικίνδυνη γεωπολιτική αντιπαράθεση.

Η Τουρκία αυξάνει την επιρροή της στη Συρία.

Το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει στρατιωτικές εξελίξεις που θεωρεί απειλή.

Η Άγκυρα κινείται δικαστικά κατά Νετανιάχου και Ισραηλινών αξιωματούχων.

Και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού απαντά πλέον με ευθείες προσωπικές επιθέσεις κατά του Ερντογάν και με προειδοποίηση ότι το Ισραήλ θα δράσει «με δύναμη».

Το μεγαλύτερο ρίσκο πλέον δεν βρίσκεται μόνο στη ρητορική.

Βρίσκεται στο ενδεχόμενο οι δύο χώρες να βρεθούν επιχειρησιακά αντιμέτωπες στη Συρία, σε μια περιοχή όπου ένα λανθασμένο πλήγμα ή μια στρατιωτική κίνηση χωρίς συνεννόηση θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ σοβαρότερη κρίση.