Ο Πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δηλώνει «ανοιχτός» στο ενδεχόμενο να ζητήσει το Ηνωμένο Βασίλειο επίσημα συγγνώμη για τον ρόλο του στο διαατλαντικό εμπόριο δούλων, αλλά απέκλεισε την καταβολή οικονομικών αποζημιώσεων.

Δήλωσε ότι επιθυμεί έναν «διάλογο με όσους επηρεάστηκαν» και ήταν ανοιχτός στις «εκκλήσεις για συγγνώμη», υποστήριξε όμως ότι οι αποζημιώσεις «δεν είναι η σωστή απάντηση».

Η δήλωση έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τη Διακομματική Κοινοβουλευτική Ομάδα (APPG) για τις Αφρικανικές Αποζημιώσεις, με τη πρόεδρό της, Μπελ Ριμπέιρο-Άντι, να δηλώνει στο πρόγραμμα Today του BBC Radio 4 ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα χρήματα.

Το θέμα επανέρχεται εν όψει της συνόδου κορυφής των ηγετών της Κοινοπολιτείας την ερχόμενη εβδομάδα στην Καραϊβική. Καθώς ο Βασιλιάς Κάρολος Γ΄ πραγματοποιεί περιοδεία στην περιοχή, υπήρξαν εκ νέου εκκλήσεις για μια συγγνώμη.

Κατά τον πρώτο σταθμό της περιοδείας του στις Μπαχάμες, ο Βασιλιάς έκανε αναφορά στα «υποφέρειν του παρελθόντος». Αργότερα, στη Γουιάνα, επισκέφθηκε τον χώρο μιας εξέγερσης υποδουλωμένων ανθρώπων ενάντια στις βρετανικές αρχές.

Το Σάββατο, ο Μπέρναμ περιέγραψε το διαατλαντικό εμπόριο δούλων, κατά το οποίο Αφρικανοί διακινήθηκαν παράνομα προς την Αμερική, ως «βάναυση και βάρβαρη παραβίαση» και δήλωσε ότι η Βρετανία πρέπει να «αντιμετωπίσει το παρελθόν».

Η βρετανική κυβέρνηση δεν έχει ζητήσει ποτέ επίσημα συγγνώμη για τη δουλεία ούτε έχει προσφέρει οικονομικές αποζημιώσεις. Ο Μπέρναμ παρέμεινε πιστός στη γραμμή των προκατόχων του και απέφυγε να εξετάσει το ενδεχόμενο καταβολής αποζημιώσεων.

«Δεν θεωρώ ότι ο βρετανικός λαός σήμερα μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για ιστορικά αδικήματα, όσο ειδεχθή κι αν ήταν, τα οποία συνέβησαν σε μια άλλη εποχή υπό διαφορετικούς νόμους και στα οποία δεν είχαν καμία προσωπική συμμετοχή», έγραψε ο Μπέρναμ σε άρθρο του στην εφημερίδα Guardian.

Ανέφερε ότι οι χώρες της Κοινοπολιτείας ζητούσαν επί χρόνια μια «ειλικρινή συζήτηση».

Δήλωσε ότι επιθυμεί να προσφέρει έναν «δομημένο διάλογο», προσθέτοντας: «Το να ακούσουμε τις εκκλήσεις για μια επίσημη συγγνώμη εκ μέρους του βρετανικού κράτους θα αποτελέσει σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας. Είμαι ανοιχτός σε αυτές».

Ο Υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι δήλωσε στο BBC ότι ο Μπέρναμ ήταν «ανοιχτός σε μια συζήτηση» σχετικά με μια συγγνώμη επειδή ήταν «το σωστό πράγμα, ιδιαίτερα εν όψει της διάσκεψης των αρχηγών κρατών της Κοινοπολιτείας».

Η Σύνοδος των Αρχηγών Κυβερνήσεων της Κοινοπολιτείας ξεκινά την 1η Νοεμβρίου στην Αντίγκουα και θα κηρυχθεί η έναρξή της από τον Βασιλιά στο πλαίσιο της περιοδείας του.

Μιλώντας στη Λόρα Κούνσμπεργκ, ο Χίλι δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός δεν θεωρεί τις αποζημιώσεις ως τη σωστή προσέγγιση.

Πρόσθεσε ότι μια επίσημη συγγνώμη δεν σημαίνει ότι οι Βρετανοί πολίτες πρέπει τώρα να «αναλάβουν την οικονομική ευθύνη για οποιοδήποτε μέρος πραγμάτων που συνέβησαν εκατοντάδες χρόνια πριν, στα οποία δεν είχαν κανέναν ρόλο».

Η αρχηγός των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ δήλωσε ότι δεν υπάρχει «κανένας λόγος οι Βρετανοί φορολογούμενοι σήμερα να θεωρούνται οικονομικά υπεύθυνοι για πράγματα που συνέβησαν γενιές πριν γεννηθεί οποιοσδήποτε από εμάς».

Σε ανάρτησή της στο X, η Μπάντενοχ έγραψε ότι οι Εργατικοί «ξεδεύουν ήδη πάρα πολλά για το κράτος πρόνοιας της Βρετανίας και δεν είναι τώρα η ώρα για τον Άντι Μπέρναμ να παρέχει παγκόσμια κοινωνική πρόνοια».

Η Μπελ Ριμπέιρο-Άντι δήλωσε ότι, αν και η κοινοβουλευτική της ομάδα χαιρέτισε την αναγνώριση από την κυβέρνηση του ρόλου που διαδραμάτισε, η στάση αυτή «υστερούσε ακόμα από μια επίσημη κρατική συγγνώμη, η οποία στην πραγματικότητα δεν κοστίζει τίποτα».

«Η αναγνώριση δεν είναι το ίδιο με την κατανόηση», δήλωσε στο Today, προσθέτοντας: «Μέχρι να ζητήσουμε συγγνώμη, δεν πρόκειται ποτέ να βρεθούμε σε ισότιμη βάση… υποτίθεται ότι είναι μια οικογένεια εθνών – μια Κοινοπολιτεία – και απλώς δεν συμβαίνει αυτό».

Η Ριμπέιρο-Άντι, η οποία είναι βουλευτής των περιοχών Κλάπαμ και Μπρίξτον Χιλ, ανέφερε ότι, εξ όσων γνωρίζει, δεν έχει κατατεθεί τιμολόγιο για οικονομικές αποζημιώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, επομένως η συζήτηση για «επανορθωτική δικαιοσύνη» υπό αυτά τα όρια χάνει την ουσία.

«Ανησυχία μου είναι η εστίαση στις οικονομικές αποζημιώσεις, κάτι που θεωρώ βαθιά προβληματικό και δείχνει ότι δεν ακούστηκαν προσεκτικά όσα είπε ο κόσμος», δήλωσε η Ριμπέιρο-Άντι.

Το Πρωθυπουργικό Γραφείο (Downing Street) πιστεύει ότι είναι προς το συμφέρον του Ηνωμένου Βασιλείου να ενισχύσει την Κοινοπολιτεία, σε έναν κόσμο όπου η Κίνα και η Ρωσία επιδιώκουν να ασκήσουν επιρροή.

Μόλις αυτή την εβδομάδα, ο Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν φιλοξένησε μια σύνοδο κορυφής Ρωσίας-Αφρικής στη Μόσχα. Η Πρωθυπουργός των Μπαρμπάντος, Μία Μότλεϊ, η οποία έχει ζητήσει αποζημιώσεις, χαιρέτισε τη δήλωση του Μπέρναμ, λέγοντας ότι θα προσέλθει σε διάλογο με καλή πίστη, ενώ παράλληλα θα συνεχίσει να επιδιώκει την επανορθωτική δικαιοσύνη.

Ο Ντένις Ο'Μπράιεν, ιδρυτής της καμπάνιας «The Repair Campaign», δήλωσε ότι η τοποθέτηση του Μπέρναμ ήταν απογοητευτική και δεν πήγε αρκετά μακριά.

«Η βρετανική κυβέρνηση πρέπει να σταματήσει την υπεκφυγή και να δώσει τώρα μια πλήρη και επίσημη συγγνώμη», ανέφερε.

«Αυτό θα ήταν ένα σημαντικό και συμβολικό πρώτο βήμα προς την επανορθωτική δικαιοσύνη».

Από τον 16ο αιώνα, οι βρετανικές αρχές και η μοναρχία υπήρξαν εξέχοντες συμμετέχοντες στο επί αιώνες εμπόριο δούλων.

Το 2007, ο τότε Πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ είχε δηλώσει ότι ο ρόλος του Ηνωμένου Βασιλείου στο εμπόριο δούλων αποτελούσε ζήτημα «βαθιάς θλίψης και μεταμέλειας».

Η Βρετανία διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στον τερματισμό του εμπορίου, μέσω της ψήφισης νόμου από το Κοινοβούλιο για την κατάργηση της δουλείας το 1833.

Ως μέρος αυτού του νόμου, οι Βρετανοί ιδιοκτήτες φυτειών αποζημιώθηκαν για την απώλεια των ανθρώπων που είχαν υποδουλώσει.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ολοκλήρωσε την αποπληρωμή του χρέους που ανέλαβε για την κάλυψη αυτών των πληρωμών μόλις το 2015.