Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς άνοιξε τις εργασίες της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου με μια αυστηρή αποτίμηση της διεθνούς κατάστασης, δηλώνοντας ότι, σε αντίθεση με το σύνθημα της φετινής διοργάνωσης, η παγκόσμια τάξη δεν βρίσκεται «υπό καταστροφή», αλλά «δεν υπάρχει πλέον».

Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο Μερτς υποστήριξε ότι τα πρόσφατα γεγονότα σηματοδοτούν το τέλος αυτού που χαρακτήρισε «μακρές διακοπές της Ευρώπης από την παγκόσμια Ιστορία», επισημαίνοντας πως η ήπειρος εισέρχεται εκ νέου σε μια εποχή σκληρής γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, ισορροπιών ισχύος και συγκρούσεων.

Επιστροφή στην πολιτική ισχύος

Ο Γερμανός καγκελάριος τόνισε ότι η επιστροφή της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων αποτελεί πλέον το βασικό πλαίσιο χάραξης ευρωπαϊκής πολιτικής, με έμφαση στην αποτροπή, την αύξηση των αμυντικών δαπανών και τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό.

«Ο βασικός μας στόχος ως Ευρωπαίοι και ως Γερμανοί είναι να αποδεχθούμε αυτή τη νέα πραγματικότητα σήμερα», ανέφερε. «Αυτό δεν σημαίνει ότι την αποδεχόμαστε ως αναπόφευκτο πεπρωμένο μας».

Οι δηλώσεις του έγιναν μετά από άτυπο συμβούλιο των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις της ηπείρου προσπαθούν να διαμορφώσουν συνεκτική στρατηγική για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την αναζωογόνηση των βιομηχανικών τομέων.

Ο Μερτς υπογράμμισε ότι η Ευρώπη αποτυγχάνει να μεταφράσει το οικονομικό της βάρος σε γεωπολιτική επιρροή. Όπως σημείωσε, το ΑΕΠ της Ρωσίας ανέρχεται περίπου στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σχεδόν δέκα φορές μεγαλύτερη. «Κι όμως, η Ευρώπη δεν ενεργεί δέκα φορές ισχυρότερα», είπε, χαρακτηρίζοντας το χάσμα αυτό ως βασική στρατηγική αδυναμία της ηπείρου.

«Βαθύ ρήγμα» με τις Ηνωμένες Πολιτείες

Ο Μερτς μίλησε για «βαθύ ρήγμα» που έχει ανοίξει μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας αυξανόμενες διαφορές σε πολιτικό και εμπορικό επίπεδο.

«Οι πολιτισμικοί πόλεμοι των ΗΠΑ δεν είναι δικοί μας. Και δεν πιστεύουμε στους δασμούς και στον προστατευτισμό, αλλά στο ελεύθερο εμπόριο», ανέφερε, σε μια από τις πιο ευθείες περιγραφές των σημερινών διατλαντικών εντάσεων.

Προειδοποίηση για την Κίνα και το πυρηνικό ζήτημα

Ο καγκελάριος προειδοποίησε επίσης για την άνοδο της Κίνας, εκτιμώντας ότι «σε λίγα χρόνια» το Πεκίνο πιθανότατα θα φτάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε στρατιωτική ισχύ. Όπως ανέφερε, «η αξίωση των ΗΠΑ για ηγετικό ρόλο βρίσκεται στα σχοινιά, ίσως και να έχει ήδη χαθεί».

Στο περιθώριο της διάσκεψης, ο Μερτς αποκάλυψε ότι έχει συζητήσει με τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν το ενδεχόμενο μιας ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής. «Συζήτησα με τον Εμανουέλ Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή», δήλωσε, αγγίζοντας ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

Η αναφορά του συνδέεται με τις συζητήσεις για το πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να ενισχύσει τη στρατηγική της προστασία εν μέσω αβεβαιότητας σχετικά με τις μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφάλειας από τις ΗΠΑ. Η Γαλλία διαθέτει το μοναδικό πλήρως ανεξάρτητο πυρηνικό οπλοστάσιο στην Ευρώπη.

Μήνυμα προς το Πεκίνο ενόψει επίσκεψης

Οι τοποθετήσεις του Μερτς προδιαγράφουν και τη στάση που αναμένεται να τηρήσει κατά την πρώτη του επίσκεψη στην Κίνα ως καγκελάριος, αργότερα μέσα στον μήνα. Παρά την αναγνώριση της αυξανόμενης ισχύος του Πεκίνου, ξεκαθάρισε ότι η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα δεν θα οδηγήσει το Βερολίνο «στην αγκαλιά» της Κίνας.

Όπως σημείωσε, το Πεκίνο χρησιμοποιεί συστηματικά τις εξαρτήσεις άλλων χωρών προς όφελός του. Υπενθύμισε ότι ο γερμανικός κλάδος αυτοκινητοβιομηχανίας βρέθηκε σχεδόν σε αδιέξοδο το προηγούμενο έτος, όταν η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές μαγνητών σπάνιων γαιών, οι οποίοι χρησιμοποιούνται σε κρίσιμα εξαρτήματα σε όλη την αλυσίδα αξίας.

Ο καγκελάριος αναμένεται να θέσει το ζήτημα των εξαγωγικών περιορισμών ως βασικό σημείο τριβής στις συνομιλίες του με την κινεζική ηγεσία, επιδιώκοντας σαφέστερους κανόνες και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις.

Με την ομιλία του στο Μόναχο, ο Φρίντριχ Μερτς επιχείρησε να χαράξει το περίγραμμα μιας πιο ρεαλιστικής και διεκδικητικής ευρωπαϊκής στρατηγικής σε έναν κόσμο όπου, όπως υποστήριξε, η παλαιά διεθνής τάξη έχει ήδη παρέλθει.