Σε μια κίνηση που αναμένεται να κλιμακώσει περαιτέρω την ένταση στις σινο-αμερικανικές σχέσεις, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών προχώρησε στη δημοσιοποίηση νέων, αποχαρακτηρισμένων στοιχείων, τα οποία, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, υποδεικνύουν ότι η Κίνα ενδέχεται να προετοιμάζεται για τη διεξαγωγή πυρηνικών δοκιμών ή να έχει ήδη πραγματοποιήσει μυστικές εκρήξεις χαμηλής ισχύος.
Η αποκάλυψη αυτή έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει θέσει ως προτεραιότητα τον εκσυγχρονισμό του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου, κατηγορώντας παράλληλα το Πεκίνο για έλλειψη διαφάνειας και επιθετική επέκταση των στρατηγικών του δυνατοτήτων. Το επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκεται στην απομακρυσμένη περιοχή του Λοπ Νορ, στην έρημο της επαρχίας Σιντζιάνγκ, η οποία ιστορικά αποτελεί το πεδίο δοκιμών του κινεζικού πυρηνικού προγράμματος.
Οι Δορυφορικές Εικόνες και τα Υπόγεια Έργα
Τα στοιχεία που παρουσίασαν Αμερικανοί αξιωματούχοι βασίζονται σε έναν συνδυασμό δορυφορικών λήψεων υψηλής ανάλυσης και γεωλογικών δεδομένων. Σύμφωνα με την έκθεση, στο Λοπ Νορ καταγράφεται τον τελευταίο καιρό μια έντονη κατασκευαστική δραστηριότητα, η οποία δεν συνάδει με απλές εργασίες συντήρησης.
Συγκεκριμένα, οι εικόνες δείχνουν την εκσκαφή νέων κάθετων φρεατίων μεγάλου βάθους, καθώς και την επέκταση του οδικού δικτύου προς απομονωμένες περιοχές του πεδίου δοκιμών. Οι Αμερικανοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η διάμετρος και το βάθος αυτών των φρεατίων είναι ιδανικά για την τοποθέτηση πυρηνικών συσκευών και την πραγματοποίηση υπόγειων εκρήξεων, οι οποίες θα μπορούσαν να συγκρατηθούν χωρίς να υπάρξει διαρροή ραδιενέργειας στην ατμόσφαιρα.
Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί αυξημένη κινητικότητα οχημάτων και εξοπλισμού που συνήθως χρησιμοποιείται για τη σφράγιση σηράγγων και την εγκατάσταση ευαίσθητων οργάνων μέτρησης, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες ότι το Πεκίνο αναβαθμίζει τις υποδομές του για να υποστηρίξει νέο κύκλο δοκιμών.
Η Αμφισβήτηση της «Μηδενικής Απόδοσης»
Το κρίσιμο ζήτημα που θέτει η Ουάσιγκτον αφορά την τήρηση του προτύπου της «μηδενικής απόδοσης» (zero-yield). Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία έχουν δεσμευτεί (μέσω μορατόριουμ, αν και η Συνθήκη Απαγόρευσης των Πυρηνικών Δοκιμών δεν έχει επικυρωθεί από όλους) να μην πραγματοποιούν πυρηνικές εκρήξεις που παράγουν αλυσιδωτή αντίδραση.
Ωστόσο, η έκθεση του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών αφήνει σαφείς αιχμές ότι η Κίνα ενδέχεται να παραβιάζει αυτή τη δέσμευση. Η ανησυχία εστιάζεται στο ότι οι κινεζικές αρχές μπορεί να διεξάγουν μυστικές δοκιμές πολύ χαμηλής ισχύος, οι οποίες είναι δύσκολο να ανιχνευθούν από τους διεθνείς σεισμογράφους, προκειμένου να βελτιώσουν τον σχεδιασμό των πυρηνικών κεφαλών τους.
Η έλλειψη διαφάνειας από την πλευρά της Κίνας, η οποία έχει διακόψει τη ροή δεδομένων από τους σταθμούς παρακολούθησης που βρίσκονται στο έδαφός της, αποτελεί, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, την κυριότερη ένδειξη ότι «κάτι έχει να κρύψει».
Η Στρατηγική Απάντηση του Πεκίνου
Από την πλευρά της, η Κίνα απορρίπτει κατηγορηματικά τους αμερικανικούς ισχυρισμούς, κάνοντας λόγο για «αβάσιμες κατηγορίες» που στόχο έχουν να δυσφημίσουν το Πεκίνο και να δικαιολογήσουν την αμερικανική στρατιωτική ενίσχυση.
Κινέζοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι η χώρα τους τηρεί αυστηρά το μορατόριουμ των πυρηνικών δοκιμών και ότι οι δραστηριότητες στο Λοπ Νορ αφορούν αποκλειστικά επιστημονικούς σκοπούς και έργα υποδομής. Παράλληλα, το Πεκίνο κατηγορεί την Ουάσιγκτον για υποκρισία, υπενθυμίζοντας ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν το μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο και ότι έχουν αποχωρήσει από σημαντικές συνθήκες ελέγχου των εξοπλισμών τα τελευταία χρόνια.
Ο Κίνδυνος μιας Νέας Κούρσας Εξοπλισμών
Οι αποκαλύψεις αυτές έρχονται να προστεθούν σε μια ήδη βεβαρημένη ατμόσφαιρα. Το Πεντάγωνο έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι η Κίνα βρίσκεται σε τροχιά ταχείας αύξησης του αριθμού των πυρηνικών της κεφαλών, με στόχο να φτάσει τις 1.000 έως το 2030. Η κατασκευή εκατοντάδων νέων σιλό για διηπειρωτικούς πυραύλους (ICBM) στην κινεζική ενδοχώρα αποτελεί, για τις ΗΠΑ, την απόδειξη των προθέσεων του Πεκίνου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η δημοσιοποίηση των στοιχείων για το Λοπ Νορ από την κυβέρνηση Τραμπ εξυπηρετεί διττό σκοπό:
Να ασκήσει διεθνή πίεση στην Κίνα για να ενταχθεί σε συνομιλίες ελέγχου των εξοπλισμών, κάτι που το Πεκίνο αρνείται πεισματικά όσο το οπλοστάσιό του είναι μικρότερο από αυτό των ΗΠΑ και της Ρωσίας.
Να εξασφαλίσει την απαραίτητη πολιτική στήριξη στο εσωτερικό των ΗΠΑ για τη χρηματοδότηση του δαπανηρού προγράμματος εκσυγχρονισμού της αμερικανικής πυρηνικής τριάδας.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί με ανησυχία την αναβίωση ψυχροπολεμικών τακτικών και τον κίνδυνο υπονόμευσης του παγκόσμιου καθεστώτος μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Οι «σκιές» πάνω από την έρημο του Λοπ Νορ πυκνώνουν, και μαζί τους οι φόβοι για ένα νέο, ανεξέλεγκτο ράλι εξοπλισμών.
