Σοβαρά ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβη στην Ακρόπολη το βράδυ της Παρασκευής 28 Αυγούστου, τη νύχτα της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου, προκαλούν καταγγελίες που κυκλοφορούν τις τελευταίες ώρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αναπαράγονται από γνωστά πρόσωπα.

Σύμφωνα με τις συγκεκριμένες αναφορές, ενώ ο Ιερός Βράχος δεν ήταν ανοιχτός για το ευρύ κοινό στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της Πανσελήνου, φέρεται να επετράπη η είσοδος σε περιορισμένο αριθμό προσκεκλημένων για ειδική επίσκεψη ή εκδήλωση.

Το θέμα έχει αναπαράγει μεταξύ άλλων και ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, ενώ σχετικές αναφορές έχουν γίνει από αρχαιολόγους και δημοσιογράφους.

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει εντοπιστεί επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού που να εξηγεί τι ακριβώς συνέβη, ποιοι εισήλθαν στον αρχαιολογικό χώρο και υπό ποια ιδιότητα. Και αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει μια συζήτηση των social media σε υπόθεση που χρειάζεται σαφείς απαντήσεις.

Η Ακρόπολη δεν ήταν στους 126 χώρους που άνοιξαν για την Πανσέληνο

Υπάρχει ένα δεδομένο που είναι επίσημο: το Υπουργείο Πολιτισμού είχε ανακοινώσει ότι το βράδυ της Παρασκευής 126 αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι, μνημεία και μουσεία σε ολόκληρη τη χώρα θα υποδέχονταν το κοινό κάτω από το φως της Πανσελήνου, συνεχίζοντας έναν θεσμό που συμπληρώνει 27 χρόνια.

Η Ακρόπολη δεν συμπεριλαμβανόταν στους χώρους αυτούς. Αντίθετα, το Μουσείο Ακρόπολης –που αποτελεί διαφορετικό χώρο και φορέα– είχε προγραμματίσει παράταση του ωραρίου λειτουργίας του έως τα μεσάνυχτα.

Το ερώτημα επομένως είναι συγκεκριμένο: εφόσον ο αρχαιολογικός χώρος της Ακρόπολης ήταν κλειστός για το ευρύ κοινό, άνοιξε πράγματι κατ’ εξαίρεση για μια κλειστή ομάδα επισκεπτών;

Οι καταγγελίες για τους «εκλεκτούς»

Οι αναρτήσεις που έχουν προκαλέσει τη συζήτηση κάνουν λόγο για «ιδιωτική εκδήλωση» ή ειδική επίσκεψη στον Ιερό Βράχο, με την παρουσία περιορισμένου αριθμού ανθρώπων.

Σχετική αναφορά έχει γίνει και από τη δημοσιογράφο Ναταλί Χατζηαντωνίου, η οποία μετέφερε πληροφορίες περί ιδιωτικής εκδήλωσης στην Ακρόπολη και παρέπεμπε σε ανάρτηση της αρχαιολόγου Δέσποινας Κουτσούμπα για επίσκεψη «μόνο για εκλεκτούς».

Παράλληλα, άλλη εκτενής καταγγελία που κυκλοφορεί στα social media θέτει ζήτημα «προκλητικής επιλεκτικότητας» στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν ένας αρχαιολογικός χώρος να παραμένει κλειστός για το κοινό και ταυτόχρονα να ανοίγει κατ’ εξαίρεση για συγκεκριμένους προσκεκλημένους.

Προς το παρόν, ωστόσο, οι αναφορές αυτές παραμένουν καταγγελίες και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως επίσημα επιβεβαιωμένη περιγραφή των γεγονότων.

Τα ερωτήματα προς το Υπουργείο Πολιτισμού

Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται μια σαφής τοποθέτηση από το Υπουργείο Πολιτισμού. Εάν πράγματι πραγματοποιήθηκε ειδική επίσκεψη στον Ιερό Βράχο, χρειάζεται να διευκρινιστεί:

• Ποιοι μπήκαν στην Ακρόπολη το συγκεκριμένο βράδυ και με ποια ιδιότητα;
• Επρόκειτο για ιδιωτική εκδήλωση, ξενάγηση, θεσμική επίσκεψη ή κάτι διαφορετικό;
• Ποιος φορέας ή πρόσωπο ζήτησε την πρόσβαση και ποιος την ενέκρινε;
• Υπήρξε η προβλεπόμενη διοικητική άδεια και, εφόσον απαιτούνταν, η σχετική γνωμοδότηση των αρμόδιων οργάνων;
• Καταβλήθηκε κάποιο αντίτιμο για την παραχώρηση ή την ειδική πρόσβαση;
• Και κυρίως: γιατί η δυνατότητα νυχτερινής επίσκεψης δεν ήταν διαθέσιμη με θεσμοθετημένο και δημόσιο τρόπο και για τους υπόλοιπους πολίτες;

Το τελευταίο ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η συγκεκριμένη βραδιά είχε επιλεγεί από το ίδιο το ΥΠΠΟ ως μια μεγάλη δημόσια γιορτή της πολιτιστικής κληρονομιάς, με δεκάδες μνημεία σε ολόκληρη τη χώρα ανοιχτά δωρεάν στους πολίτες.

«Τα μνημεία δεν είναι φέουδα»

Η κριτική που διατυπώνεται μέσω των αναρτήσεων πηγαίνει, πάντως, ένα βήμα παραπέρα. Θέτει το ευρύτερο ζήτημα του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούνται και παραχωρούνται τα κορυφαία μνημεία της χώρας και της διαφάνειας που πρέπει να συνοδεύει τέτοιες αποφάσεις.

Η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί δημόσιο αγαθό και η Ακρόπολη, ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και ένα από τα σημαντικότερα μνημεία στον κόσμο, αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρου όπου ακόμη και η εντύπωση προνομιακής μεταχείρισης δημιουργεί εύλογες αντιδράσεις.

Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι κάθε ειδική επίσκεψη ή εκδήλωση σε έναν αρχαιολογικό χώρο είναι παράνομη ή αθέμιτη. Υπάρχουν θεσμικές διαδικασίες μέσω των οποίων μπορούν να εγκρίνονται ειδικές χρήσεις και επισκέψεις.

Το κρίσιμο είναι αν αυτές οι διαδικασίες ακολουθήθηκαν, για ποιο σκοπό και με ποια κριτήρια. Και στην περίπτωση της Παρασκευής αυτό ακριβώς παραμένει άγνωστο. Μέχρι να υπάρξει επίσημη απάντηση, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι πραγματοποιήθηκε ένα «πριβέ σουαρέ» στην Ακρόπολη, όπως καταγγέλλεται στα social media. Μπορεί όμως να θεωρηθεί απολύτως εύλογο το ερώτημα που βρίσκεται πίσω από τον θόρυβο των τελευταίων ωρών:

Αν η Ακρόπολη ήταν κλειστή για το κοινό τη νύχτα της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου, ποιοι ακριβώς βρέθηκαν μέσα στον Ιερό Βράχο και με ποια άδεια; Μια καθαρή απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού μπορεί να λύσει πολύ εύκολα την υπόθεση. Μέχρι τότε, τα ερωτήματα παραμένουν.