Η Μέση Ανατολή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση της βίας, καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες των προηγούμενων μηνών φαίνεται να υποχωρούν μπροστά στον ήχο των όπλων. Οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών ξεκίνησαν τις πρώτες πρωινές ώρες μια νέα, ευρείας κλίμακας επιχείρηση βομβαρδισμών εναντίον ιρανικών στόχων, σηματοδοτώντας την απαρχή μιας περιόδου έντονης αβεβαιότητας για την παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία.
Η επίσημη επιβεβαίωση της έναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων ήρθε μέσω της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης X από την Κεντρική Διοίκηση του αμερικανικού στρατού (CENTCOM), η οποία είναι αρμόδια για την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με το ανακοινωθέν, η εντολή για την εξαπόλυση των νέων αεροπορικών πληγμάτων δόθηκε απευθείας από τον ανώτατο διοικητή των ενόπλων δυνάμεων, τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Οι επιχειρήσεις αυτές τέθηκαν σε εφαρμογή χθες το απόγευμα στις 18:00 ώρα Ουάσιγκτον (01:00 ώρα Ελλάδας), επιβεβαιώνοντας τις εκτιμήσεις αναλυτών ότι η αμερικανική απάντηση θα ήταν άμεση και ισχυρή.
Τα Αίτια των Πληγμάτων και η Στοχοποίηση του Ορμούζ
Η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ δεν αποτελεί μια μεμονωμένη ενέργεια, αλλά έρχεται ως άμεση απάντηση σε ένα σοβαρό αιματηρό περιστατικό. Η Ουάσιγκτον έθεσε ως βασικό στόχο της επιχείρησης την «τιμωρία» του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), κατηγορώντας τους ευθέως για τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτικών και τον τραυματισμό πολλών άλλων σε έδαφος της Ιορδανίας.
Πέρα όμως από τον χαρακτήρα των αντιποίνων, η στρατηγική επιδίωξη των Ηνωμένων Πολιτειών εκτείνεται και στο πεδίο της ασφάλειας των θαλάσσιων μεταφορών. Η CENTCOM διευκρίνισε ότι τα πλήγματα σχεδιάστηκαν με σκοπό να μειώσουν δραστικά τη δυνατότητα του Ιράν να απειλεί την ελεύθερη εμπορική ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ. Κατά τη διάρκεια της όγδοης συναπτής νύχτας αεροπορικών επιδρομών, τα αμερικανικά αεροσκάφη έπληξαν με ακρίβεια ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις παράκτιας επιτήρησης και συστήματα αεράμυνας, επιχειρώντας να τυφλώσουν τους αμυντικούς μηχανισμούς της Τεχεράνης.
Οι Τοποθεσίες των Βομβαρδισμών στο Ιρανικό Έδαφος
Οι πληροφορίες για τις γεωγραφικές περιοχές που επλήγησαν άρχισαν να γίνονται γνωστές από τα ίδια τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία μετέδιδαν συνεχώς ανταποκρίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τα ειδησεογραφικά πρακτορεία MEHR και Tasnim επιβεβαίωσαν ότι σημειώθηκαν αμερικανικοί βομβαρδισμοί στη Σιρίκ, μια στρατηγικής σημασίας πόλη που διαθέτει λιμένα ακριβώς πάνω στο Στενό του Ορμούζ, στο νότιο τμήμα της χώρας. Το πρακτορείο Mehr έσπευσε πάντως να διευκρινίσει ότι από τη συγκεκριμένη επίθεση δεν αναφέρθηκαν απώλειες σε ανθρώπινες ζωές ή σοβαρές ζημιές στις τοπικές υποδομές.
Την ίδια στιγμή, το επίσημο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν, το IRNA, μετέδωσε πληροφορίες για εχθρικές αμερικανικές ενέργειες κοντά στην περιοχή Χατζαμπάντ, η οποία υπάγεται διοικητικά στην ίδια νότια επαρχία της Ορμουζγκάν. Παράλληλα, το πρακτορείο Tasnim ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός επέκτεινε τη δράση του πλήττοντας και μια τοποθεσία πλησίον της περιοχής Σαντεγκάν, η οποία βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα του Ιράν με το Ιράκ, αναδεικνύοντας το μεγάλο εύρος του αμερικανικού επιχειρησιακού σχεδιασμού.
Το Βαρύ Τίμημα σε Ανθρώπινες Ζωές
Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, η οποία ξεκίνησε στις 7 Ιουλίου μετά από μια σειρά επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στον Περσικό Κόλπο, έχει προκαλέσει ήδη βαρύτατο φόρο αίματος και στις δύο πλευρές. Η CENTCOM ανακοίνωσε επίσημα τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτών, οι οποίοι αποτελούν τις πρώτες επιβεβαιωμένες απώλειες των ΗΠΑ από την επανέναρξη των μαχών αυτόν τον μήνα, ενώ ένας τρίτος ένστολος εξακολουθεί να αγνοείται στο πεδίο των επιχειρήσεων έπειτα από συνδυασμένη επίθεση με ιρανικούς πυραύλους και drones στην Ιορδανία.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την Ουάσιγκτον:
Ο συνολικός αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών που έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή (την 28η Φεβρουαρίου) ανέρχεται πλέον σε 16.
Οι τραυματίες της αμερικανικής πλευράς ξεπερνούν τους 420.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, θέλοντας να τονίσει την αποφασιστικότητα της χώρας του, δήλωσε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X πως η θυσία των στρατιωτών ενισχύει τη θέληση για τη συνέχιση των επιχειρήσεων.
Στον αντίποδα, το τίμημα για το Ιράν είναι εξίσου βαρύ. Το ιρανικό υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι από την 27η Ιουνίου οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 50 ανθρώπους, ενώ οι τραυματίες που νοσηλεύονται σε διάφορα νοσοκομεία ξεπερνούν τους 500, συνθέτοντας ένα σκηνικό ανθρωπιστικής κρίσης.
Η Κατάρρευση της Διπλωματίας και το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ
Η παρούσα στρατιωτική ανάφλεξη αποτελεί το ισχυρότερο πλήγμα που έχουν δεχθεί οι διπλωματικές προσπάθειες για την ειρήνευση της περιοχής. Οι τρέχουσες μάχες είναι οι πλέον εκτεταμένες και σφοδρές που καταγράφονται μετά την ανακήρυξη της γενικής κατάπαυσης του πυρός τον περασμένο Απρίλιο. Η κρίση αυτή ακυρώνει στην πράξη το μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, τη συμφωνία που είχαν υπογράψει οι πρόεδροι των δύο κρατών στις 17 Ιουνίου με αποκλειστικό σκοπό να σιγήσουν τα όπλα και να ανοίξουν οι δίαυλοι του διαλόγου.
Αντιδρώντας στις εξελίξεις, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, απέστειλε σκληρό γραπτό μήνυμα το οποίο μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση της χώρας του. Ο Χαμενεΐ κατηγόρησε τις ΗΠΑ για επανειλημμένες παραβιάσεις της συμφωνίας της 17ης Ιουνίου, τονίζοντας ότι η υπογραφή του Αμερικανού προέδρου δεν έχει πλέον καμία απολύτως αξία. Στο ίδιο μήνυμα, ο Ιρανός ηγέτης προειδοποίησε την Ουάσιγκτον ότι το ιρανικό έθνος και το «μέτωπο της αντίστασης» είναι έτοιμα να δώσουν στον εχθρό «αξέχαστα μαθήματα», προμηνύοντας ακόμη μεγαλύτερο κόστος και ταπείνωση για τις αμερικανικές δυνάμεις.
Η Άμεση Απάντηση της Τεχεράνης και το Κύμα Αντιποίνων
Η αντίδραση της Τεχεράνης στους αμερικανικούς βομβαρδισμούς υπήρξε ακαριαία και πολυεπίπεδη. Το Ιράν εξαπέλυσε συντονισμένες επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους σε τρία διαφορετικά κράτη της περιοχής: την Ιορδανία, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν. Στο επίκεντρο της ιρανικής απάντησης βρέθηκαν η αεροπορική βάση που χρησιμοποιούν οι Αμερικανοί στην Ιορδανία, καθώς και το στρατόπεδο Αλ Αντίρι και η αεροπορική βάση Αλί Αλ Σαλέμ στο Κουβέιτ, τοποθεσίες που αποτελούν μόνιμους στόχους των ιρανικών δυνάμεων.
Παράλληλα, στο στόχαστρο της Τεχεράνης μπήκε και το Μπαχρέιν, μια χώρα ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας καθώς εκεί φιλοξενείται το αρχηγείο του 5ου Στόλου του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού. Το Σάββατο, το Ιράν διεύρυνε ακόμα περισσότερο τον κύκλο των αντιποίνων του, στρέφοντας τα όπλα του κατά της Σαουδικής Αραβίας και άλλων συμμάχων της Ουάσιγκτον στον Κόλπο, ως απάντηση για τις καταστροφές που υπέστησαν οι δικές του υποδομές (γέφυρες και εργοστάσια παραγωγής ενέργειας) από τις αμερικανικές βόμβες.
Ενεργειακός Στραγγαλισμός και Καταστροφές στο Κουβέιτ
Οι επιθέσεις των ιρανικών δυνάμεων κατά μη στρατιωτικών στόχων έχουν προκαλέσει τεράστια προβλήματα στη λειτουργία των κρατών του Κόλπου, με το Κουβέιτ να πλήττεται με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις των αρχών του Κουβέιτ, τα ιρανικά πλήγματα προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές σε πετρελαϊκή εγκατάσταση ζωτικής σημασίας. Επιπλέον, τέθηκαν εκτός λειτουργίας μια κρίσιμη μονάδα αφαλάτωσης νερού και ένας σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελώντας τη δεύτερη παρόμοια υποδομή που καταστρέφεται μέσα σε διάστημα μόλις δύο ημερών στο εμιράτο.
Η κατάσταση για τον τοπικό πληθυσμό περιγράφεται ως δραματική, καθώς οι καταστροφές αυτές σημειώνονται εν μέσω καλοκαιριού:
Η θερμοκρασία στην περιοχή αγγίζει τους 47° Κελσίου, καθιστώντας το νερό και τον ηλεκτρισμό ζητήματα επιβίωσης.
Οι αρχές του Κουβέιτ καταδίκασαν με τον πλέον έντονο τρόπο τη στοχοποίηση των βασικών υποδομών της χώρας.
Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ) χαρακτήρισε τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον πολιτικών υποδομών ως «εγκλήματα πολέμου».
Η ανησυχία για ένα γενικευμένο μπλακ άουτ είναι διάχυτη στους κατοίκους. Ο Αλί Μαχμούντ, ένας 46χρονος Αιγύπτιος εργαζόμενος σε εταιρεία ηλεκτρισμού στο Κουβέιτ, μετέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο το κλίμα αγωνίας που επικρατεί, σημειώνοντας ότι υπάρχουν συνεχείς εκκλήσεις προς τους πολίτες να περιορίσουν στο ελάχιστο την κατανάλωση ρεύματος και να απενεργοποιήσουν κάθε μη απαραίτητη ηλεκτρική συσκευή.
Αντίστοιχα Πλήγματα στις Υποδομές του Ιράν
Η τακτική της καταστροφής βασικών πολιτικών υποδομών εφαρμόζεται με την ίδια ένταση και από την αμερικανική πλευρά. Στο εσωτερικό του Ιράν, οι τοπικές αρχές της νότιας επαρχίας Ορμουζγκάν ανακοίνωσαν ότι οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ ισοπέδωσαν ολοσχερώς έναν σταθμό άντλησης θαλασσινού νερού και έναν κεντρικό ηλεκτρικό μετασχηματιστή, οι οποίοι τροφοδοτούσαν μια μεγάλη ιρανική μονάδα αφαλάτωσης. Η αμοιβαία στοχοποίηση αυτών των εγκαταστάσεων δείχνει ότι ο πόλεμος έχει περάσει σε ένα στάδιο οικονομικής και βιοτικής εξόντωσης των αντιπάλων.
Το Πάγωμα της Ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ
Η σημαντικότερη ίσως παγκόσμια συνέπεια αυτής της σύρραξης εντοπίζεται στο πεδίο της διεθνούς οικονομίας και της ροής των καυσίμων. Παράλληλα με τις αεροπορικές επιδρομές, οι ναυτικές συγκρούσεις και τα επεισόδια διαδέχονται το ένα το άλλο με καταιγιστικό ρυθμό εντός του Στενού του Ορμούζ. Αν και η ελεύθερη διέλευση από το Στενό αποτελούσε το σημαντικότερο κεκτημένο της ειρηνευτικής συμφωνίας της 17ης Ιουνίου, η κίνηση των εμπορικών πλοίων και των πετρελαιοφόρων έχει πλέον παγώσει σχεδόν ολοκληρωτικά.
Η σοβαρότητα της κατάστασης γίνεται αντιληπτή αν αναλογιστεί κανείς ότι σε περιόδους ειρήνης, από το συγκεκριμένο στενό θαλάσσιο πέρασμα διακινείται περίπου το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι Φρουροί της Επανάστασης εξέδωσαν νέα προειδοποίηση, ξεκαθαρίζοντας ότι οι επιθέσεις τους στη θάλασσα δεν πρόκειται να σταματήσουν αν δεν αποκατασταθεί πλήρως η ασφάλεια και η ηρεμία στις νότιες ακτές του Ιράν.
Ως άμεση απάντηση σε αυτή τη στάση, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν εκ νέου πλήρη ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, ακυρώνοντας την άρση των κυρώσεων που είχε αποφασιστεί προτού στεγνώσει το μελάνι του πρόσφατου μνημονίου κατανόησης. Η κίνηση αυτή κλείνει τον κύκλο της διπλωματίας και ανοίγει έναν νέο, απρόβλεπτο κύκλο αίματος και καταστροφής στη Μέση Ανατολή.
