Μια νέα δημοσιογραφική έρευνα του βρετανικού δικτύου BBC εστιάζει στις συνθήκες διαχείρισης μεταναστών στα σύνορα Τουρκίας - Ιράν. Μέσα από μαρτυρίες διασωθέντων Αφγανών, καταγράφονται καταγγελίες για βίαιες επαναπροωθήσεις (pushbacks) υπό ακραίες καιρικές συνθήκες, οι οποίες οδήγησαν σε απώλειες ζωών και μόνιμες σωματικές βλάβες, με την τουρκική πλευρά να απορρίπτει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς.
Το χρονικό των καταγγελιών
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του BBC, τον περασμένο Ιανουάριο μια ομάδα περίπου 50 Αφγανών μεταναστών επιχείρησε να περάσει από το Ιράν στην ανατολική τουρκική πόλη Βαν, όπου επικρατούσαν θερμοκρασίες της τάξης των -15°C.
Οι επιζήσαντες καταγγέλλουν ότι, μετά τη σύλληψή τους, οι τουρκικές αρχές ασφαλείας προχώρησαν στις εξής ενέργειες:
Τους επέβαλαν καταναγκαστική εργασία (μεταφορά ξύλων και καθαρισμό χιονιού).
Τους ξυλοκόπησαν με σιδηρολοστούς.
Τους αφαίρεσαν τα ρούχα και τα παπούτσια, υποχρεώνοντάς τους να επιστρέψουν στο ιρανικό έδαφος εν μέσω χιονοθύελλας.
Τραγικός απολογισμός: Θάνατοι και ακρωτηριασμοί
Οι συνέπειες της έκθεσης στο ακραίο ψύχος ήταν μοιραίες. Βάσει των αναφορών των μεταναστών, τουλάχιστον 20 άνθρωποι της ομάδας έχασαν τη ζωή τους στο χιόνι.
Από τους επιζήσαντες, 12 άτομα (όλοι ηλικίας κάτω των 25 ετών) κατάφεραν να διασωθούν και να επαναπατριστούν στο Αφγανιστάν. Ωστόσο, 11 από αυτούς —συμπεριλαμβανομένου ενός 13χρονου αγοριού και ενός 21χρονου— υπέστησαν τόσο σοβαρά κρυοπαγήματα που οι γιατροί στην Καμπούλ αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε μαζικούς ακρωτηριασμούς των χεριών και των ποδιών τους.
Η θέση της Άγκυρας και οι αναφορές των ακτιβιστών
Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών απάντησε επισήμως στο BBC, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς αβάσιμους. Διευκρίνισε ότι οι συνοριακές δυνάμεις της Τουρκίας ενεργούν αυστηρά βάσει του εθνικού και διεθνούς δικαίου, παρέχοντας τρόφιμα, νερό και ιατρική περίθαλψη στους συλληφθέντες μετανάστες. Η Άγκυρα πρόσθεσε ότι τα μέτρα που λαμβάνει αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του αγώνα κατά της παράτυπης μετανάστευσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στον αντίποδα, τοπικοί δικηγόροι και ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Βαν αναφέρουν στο ρεπορτάζ ότι είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με ανάλογα περιστατικά. Επιβεβαιώνουν ότι οι καταγγελίες για βίαιες επαναπροωθήσεις, ξυλοδαρμούς και κρούσματα σοβαρής υποθερμίας αποτελούν συστηματικό φαινόμενο στη συνοριακή γραμμή, ιδίως μετά την άνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, γεγονός που οδήγησε τους μετανάστες σε ολοένα και πιο επικίνδυνες ορεινές διαδρομές.
