Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ, ο νέος υπερυπολογιστής που αναμένεται να μεταμορφώσει το ερευνητικό και καινοτομικό τοπίο της Ελλάδας, μπαίνει πλέον στην τελική φάση της υλοποίησής του: το σύνολο του συστήματος έχει ήδη συναρμολογηθεί στο εργοστάσιο της HPE στην Τσεχία και βρίσκεται υπό πλήρη τεχνικό έλεγχο πριν τη μεταφορά του στον τελικό χώρο εγκατάστασης, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ).

Οι πρώτες εικόνες και η προετοιμασία στο Λαύριο

Ήδη, οι πρώτες φωτογραφίες του νέου υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟΣ είδαν το φως της δημοσιότητας και δημιουργούν ρίγη ανυπομονησίας σε όλους εκείνους που αναμένουν την έναρξη λειτουργίας του, στις εγκαταστάσεις του Λαυρίου. Εγκαταστάσεις που, όπως φαίνεται και στο φωτογραφικό υλικό, διαμορφώνονται προκειμένου να τον υποδεχτούν μέσα στο καλοκαίρι.

Τεχνικά χαρακτηριστικά και αρχιτεκτονική αιχμής

Πρόκειται για μια πολύ σύνθετη κατασκευή ειδικών cabinets με απευθείας υδρόψυξη και υψηλές προδιαγραφές ισχύος, που ενσωματώνει πάνω από 2.000 ισχυρά superchips NVIDIA Grace Hopper (GH200), σχεδιασμένα ειδικά για μεγάλες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Εκτεταμένες δοκιμές πριν την εγκατάσταση

Στα εργαστήρια της HPE γίνονται αυτή την περίοδο εκτεταμένες δοκιμές λειτουργίας των επιμέρους μονάδων και της αλληλεπίδρασής τους ως ενιαίο σύστημα, ώστε πριν από τη μεταφορά και την εγκατάσταση στο Λαύριο να έχει τεκμηριωθεί η σταθερότητά του και η απόδοσή του υπό πραγματικά φορτία εργασίας.

Χρηματοδότηση και συνολική επένδυση

Το έργο χρηματοδοτείται σε φάσεις: η «Φάση Α» καλύπτεται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με συνολικό ποσό 29.200.000,00 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Η «Φάση Β» προβλέπει αναβάθμιση του υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟΣ με χρηματοδότηση από το EuroHPC Joint Undertaking, κατά μέγιστο ποσό 12.679.900,75 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η συνολική επένδυση σε επίπεδο εξοπλισμού, εγκατάστασης, υποδομών ψύξης και παροχής ισχύος, καθώς και η δημιουργία του AI Factory, συνοδεύεται από πρόσθετα κόστη υποστήριξης, λειτουργίας και ανθρωπίνου δυναμικού που διασφαλίζουν τη βιώσιμη λειτουργία της πλατφόρμας μακροπρόθεσμα.

Δήλωση Παπαστεργίου: Στρατηγική επένδυση εθνικής σημασίας

«Ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής ΔΑΙΔΑΛΟΣ έχει ήδη συναρμολογηθεί πλήρως και βρίσκεται στο στάδιο των τελικών δοκιμών, πριν από τη μεταφορά και την εγκατάστασή του στο Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου. Δεν πρόκειται για ένα ακόμη τεχνικό έργο. Πρόκειται για μια στρατηγική επένδυση εθνικής σημασίας που τοποθετεί τη χώρα μας στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής υπολογιστικής και τεχνολογικής ισχύος. Σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα δεδομένα καθορίζουν την οικονομική και γεωπολιτική επιρροή, η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι απλός καταναλωτής τεχνολογίας. Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ μας δίνει τη δυνατότητα να παράγουμε γνώση, καινοτομία και εφαρμογές υψηλής προστιθέμενης αξίας εδώ, στη χώρα μας», είπε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Ο ρόλος του AI Factory Pharos

Και συνέχισε: «Ως υπολογιστικός πυρήνας του AI Factory Pharos, θα προσφέρει σε νεοφυείς επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και δημόσιους φορείς πρόσβαση σε προηγμένες υποδομές που μέχρι σήμερα ήταν προνόμιο λίγων κρατών. Από την υγεία και τη βιώσιμη ανάπτυξη έως την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να διαμορφώνει – και όχι απλώς να ακολουθεί – τις εξελίξεις. Με τον ΔΑΙΔΑΛΟ οικοδομούμε έναν νέο πυλώνα ψηφιακής κυριαρχίας. Κάνουμε πράξη την επιλογή μας για μια οικονομία γνώσης, τεχνολογίας και εξωστρέφειας, με ουσιαστικό και ενεργό ρόλο στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης».

Υπολογιστική ισχύς χωρίς προηγούμενο για την Ελλάδα

Με βάση τις μετρήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ αναμένεται να φθάσει σε υπολογιστική ισχύ άνω των 89 τετράκις εκατομμυρίων αριθμητικών πράξεων ανά δευτερόλεπτο (89·10^15 FLOPS σε διπλή ακρίβεια). Σε σχέση με οικιακούς υπολογιστές και τυπικά επαγγελματικά συστήματα, αυτό αντιστοιχεί σε πολλαπλάσια ταχύτητας που μετριέται σε εκατομμύρια φορές, γεγονός που του δίνει τη δυνατότητα να εκτελεί σε ώρες ή ημέρες υπολογιστικά προβλήματα που σε συμβατικά μηχανήματα απαιτούν εβδομάδες ή μήνες. Η εγκατάσταση του ΔΑΙΔΑΛΟΥ στην Ελλάδα σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ένα τόσο ισχυρό σύστημα φιλοξενείται στη χώρα και αναμένεται να τοποθετήσει το ΕΜΠ και το Λαύριο ανάμεσα στις κορυφαίες υπολογιστικές υποδομές της Ευρώπης, σε επίπεδο περιφερειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ολοκληρωμένο οικοσύστημα υπηρεσιών και υποστήριξης

Η οργάνωση και λειτουργία του συστήματος δεν περιορίζεται στην «μηχανή». Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη υποδομή όπου ο υπερυπολογιστής θα αποτελέσει την καρδιά του Pharos, ενός AI Factory που θα παρέχει το service layer: κανόνες πρόσβασης, υποστήριξη, εργαλεία, διαχείριση δεδομένων και ανθρώπινη τεχνογνωσία. Το Pharos στοχεύει να κάνει την υπερυπολογιστική ισχύ προσιτή σε ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, νεοφυείς επιχειρήσεις και το δημόσιο, προσφέροντας υπηρεσίες και τεχνική βοήθεια ώστε οι χρήστες να αξιοποιούν τη μεγάλη υπολογιστική ισχύ με ασφάλεια, συμμόρφωση και αποδοτικότητα. Τεχνικά ζητήματα όπως η διαχείριση ευαίσθητων δεδομένων, η ανωνυμοποίηση, η προετοιμασία «AI-ready» datasets και η εφαρμογή σωστών πολιτικών πρόσβασης θα διαχειρίζονται μέσα από το οικοσύστημα υπηρεσιών του Pharos, μειώνοντας τα εμπόδια για επιχειρήσεις και ερευνητές.

Άμεση και πολυεπίπεδη πρακτική σημασία

Η πρακτική σημασία της υποδομής είναι άμεση και πολυεπίπεδη. Για τις ελληνικές startups και τις ΜμΕ, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ και το Pharos σημαίνουν πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ και τεχνική υποστήριξη που έως σήμερα ήταν προσιτά μόνο μέσω ακριβών εμπορικών cloud υπηρεσιών ή με σημαντικές καθυστερήσεις πρόσβασης σε διεθνή κέντρα. Αυτό μπορεί να μειώσει το κόστος ανάπτυξης και να επιταχύνει τους κύκλους εκπαίδευσης και βελτιστοποίησης μοντέλων ΤΝ, επιτρέποντας ταχύτερη μετάβαση από proof-of-concept σε λειτουργικά πρωτότυπα και πιλοτικές εφαρμογές σε τομείς όπως η υγεία, οι δημόσιες υπηρεσίες, η ενέργεια και το περιβάλλον. Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα αποκτούν πρόσβαση σε υποδομές για σύνθετες προσομοιώσεις και μεγάλης κλίμακας πειράματα, μειώνοντας την ανάγκη αποστολής φορτίων σε ξένες πλατφόρμες και ενισχύοντας τις δυνατότητες συνεργασίας με τη βιομηχανία.

Εφαρμογές σε υγεία και δημόσιο τομέα

Στον τομέα της υγείας, για παράδειγμα, μια ελληνική startup θα μπορεί να εκπαιδεύσει γρήγορα μεγάλα μοντέλα που ιεραρχούν εικόνες από επείγοντα περιστατικά – ακτινογραφίες ή αξονικές – και να ενσωματώσει εργαλεία ανωνυμοποίησης και ασφαλούς διαχείρισης δεδομένων, προκειμένου να δοκιμάσει και να επικυρώσει κλινικές εφαρμογές πολύ πιο γρήγορα από ό,τι ήταν πρακτικά εφικτό έως σήμερα. Στον δημόσιο τομέα, η πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ σε εθνική κλίμακα ανοίγει δυνατότητες για βελτιωμένη ανάλυση δεδομένων, γρήγορη ανταπόκριση σε κρίσεις, βελτιστοποίηση ενεργειακών δικτύων και εφαρμογές για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαχείριση φυσικών πόρων.

Ευρωπαϊκή διάσταση και γεωπολιτική αναβάθμιση

Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ δεν θα λειτουργεί απομονωμένα: εντάσσεται σε ένα ευρωπαϊκό οικοσύστημα AI Factories και υπολογιστικών κόμβων, ενισχύοντας διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες μέσω «αντένων» του Pharos, γεγονός που αναβαθμίζει τη γεωπολιτική και τεχνολογική θέση της Ελλάδας στην περιοχή. Η λειτουργία σαν περιφερειακός κόμβος αναμένεται να προσελκύσει συνεργασίες, να διευρύνει την κοινότητα χρηστών και να αυξήσει την κλίμακα των έργων που μπορούν να αναπτυχθούν από ελληνικά πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και επιχειρήσεις.

Χρονοδιάγραμμα και φορείς υλοποίησης

Η διαδικασία εγκατάστασης και πλήρους λειτουργίας έχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα: ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ θα εγκατασταθεί στο Λαύριο το καλοκαίρι του 2026, ενώ η πλήρης λειτουργία και παροχή υπηρεσιών προς το οικοσύστημα καινοτομίας της χώρας μέσω του Pharos αναμένεται το φθινόπωρο του 2026. Το έργο υλοποιείται υπό την αιγίδα του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET), με επιστημονική και διοικητική εποπτεία από στελέχη του χώρου, μεταξύ των οποίων διακεκριμένοι καθηγητές και εκπρόσωποι σε ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το EuroHPC, αλλά και του ΕΜΠ. Η στενή συνεργασία ακαδημαϊκών, τεχνικών και διοικητικών φορέων, καθώς και η εμπλοκή χρηματοδοτικών εργαλείων της ΕΕ και της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι η επένδυση θα αποδώσει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για την οικονομία και την έρευνα.

Προκλήσεις και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα

Παρά τα προφανή οφέλη, το εγχείρημα δεν στερείται προκλήσεων: η διαχείριση υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης και η ανάγκη για αξιόπιστη και επεκτάσιμη ψύξη σε κέντρο που φιλοξενεί υδρόψυκτα cabinets απαιτεί αυστηρό σχεδιασμό υποδομών και συντήρησης. Επιπλέον, η ουσιαστική αξιοποίηση της υποδομής προϋποθέτει επένδυση στην εκπαίδευση ανθρώπινου δυναμικού, σαφή πλαίσια διαχείρισης δεδομένων και μηχανισμούς δίκαιης πρόσβασης ώστε μικρότερες ομάδες και ΜμΕ να μπορούν να ανταγωνιστούν σε συνθήκες ίσων ευκαιριών. Η βιωσιμότητα της πλατφόρμας μακροπρόθεσμα θα εξαρτηθεί από την ικανότητα δημιουργίας υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, την προσέλκυση έργων συνεργασίας και την ενσωμάτωση χρηματοδοτικών μοντέλων που στηρίζουν την επιχειρησιακή λειτουργία πέραν της αρχικής επένδυσης.

Στρατηγικός κόμβος υπερυπολογιστικής ισχύος

Σε τελική ανάγνωση, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ και το Pharos αποτελούν μια στρατηγική επένδυση που στοχεύει να κλείσει χρόνιες τεχνολογικές και υπολογιστικές ελλείψεις στην Ελλάδα. Το εγχείρημα φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν εθνικό κόμβο υπερυπολογιστικής ισχύος και καινοτομίας, ικανό να στηρίξει κορυφαία ερευνητικά προγράμματα, να ενδυναμώσει την ελληνική επιχειρηματικότητα και να αναβαθμίσει τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό τεχνολογικό τοπίο.