Η απόφαση θεωρείται σημαντικό πλήγμα για τα ομόφυλα ζευγάρια, καθώς η Πολωνία παραμένει μία από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις οποίες τα δικαιώματά τους είναι ιδιαίτερα περιορισμένα.

Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ ανέλαβε την εξουσία το 2023, δεσμευόμενος ότι θα προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις σχετικά με τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και την άμβλωση.

Ωστόσο, οι διαφορετικές θέσεις στο εσωτερικό της ευρείας φιλοευρωπαϊκής κυβερνητικής συμμαχίας, σε συνδυασμό με την εξουσία άσκησης βέτο του εθνικιστή προέδρου, δυσχεραίνουν την υλοποίηση των σχετικών αλλαγών.

Τι προέβλεπαν τα δύο νομοσχέδια

Τα νομοσχέδια αφορούσαν το «καθεστώς του εγγύτερου προσώπου σε μια σχέση» και το σύμφωνο συμβίωσης.

Θα επέτρεπαν σε δύο ενήλικες που ζουν μαζί να συνάπτουν επίσημη συμφωνία, μέσω της οποίας θα ρυθμίζονταν πρακτικά και νομικά ζητήματα, όπως:

τα κοινά περιουσιακά δικαιώματα
η πρόσβαση σε ιατρικές πληροφορίες
η λήψη αποφάσεων σε θέματα υγείας
ζητήματα που αφορούν την κηδεία και την ταφή

Οι προτάσεις είχαν εξασφαλίσει την υποστήριξη των κομμάτων της κυβερνητικής συμμαχίας, ακόμη και του συντηρητικού Πολωνικού Λαϊκού Κόμματος, το οποίο στο παρελθόν είχε αρνηθεί να στηρίξει αντίστοιχα νομοσχέδια, θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τον θεσμό του γάμου.

Ο Κάρολ Ναβρότσκι, ο οποίος θεωρείται σύμμαχος του εθνικιστικού κόμματος της αντιπολίτευσης Νόμος και Δικαιοσύνη, έκρινε, ωστόσο, ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις ήταν υπερβολικά εκτεταμένες.

«Αυτές οι προτάσεις δημιουργούν έναν νέο, επισημοποιημένο θεσμό του οικογενειακού δικαίου, εφοδιασμένο με έναν ευρύ κατάλογο δικαιωμάτων παρόμοιων με εκείνα του γάμου», ανέφερε σε μαγνητοσκοπημένη δήλωσή του.

«Υπερασπίζομαι το ειδικό καθεστώς του γάμου»

Ο Πολωνός ρόεδρος επικαλέστηκε το Σύνταγμα της χώρας, σύμφωνα με το οποίο ο γάμος ορίζεται ως ένωση μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας.

Ο καλλιτέχνης Τζέσι Άιζενμπεργκ αποκτά πολωνική υπηκοότητα και δηλώνει ότι θέλει να δουλέψει περισσότερο στην Ευρώπη

«Ως θεματοφύλακας του Συντάγματος, δεν μπορώ να δεχτώ μια λύση που θα οδηγούσε στην απώλεια του ειδικού καθεστώτος του γάμου, ο οποίος ορίζεται στο Άρθρο 18 του Συντάγματος ως ένωση ενός άνδρα και μιας γυναίκας, υπό την προστασία και τη φροντίδα της Δημοκρατίας της Πολωνίας», δήλωσε.

Για να ανατρέψει το προεδρικό βέτο, η κυβέρνηση χρειάζεται πλειοψηφία τριών πέμπτων στο Κοινοβούλιο, με τη συμμετοχή τουλάχιστον των μισών βουλευτών στην ψηφοφορία.

Ωστόσο, δεδομένης της αντίθεσης των εθνικιστικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, η συγκέντρωση της απαιτούμενης πλειοψηφίας θεωρείται πρακτικά αδύνατη.

«Γύρισε την πλάτη του σε δύο εκατομμύρια ανθρώπους»

Έντονη ήταν η αντίδραση της Καταρζίνα Κότουλα, κυβερνητικής αξιωματούχου αρμόδιας για θέματα ισότητας.

Η ίδια κατηγόρησε τον Κάρολ Ναβρότσκι ότι «γύρισε την πλάτη του σε δύο εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σήμερα σε άτυπες σχέσεις».

Η Κότουλα δήλωσε ότι πλέον θα επικεντρωθεί στη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ομόφυλων ζευγαριών που έχουν παντρευτεί στο εξωτερικό και των οποίων οι γάμοι αναγνωρίζονται στην Πολωνία, έπειτα από σχετική απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στόχος της κυβέρνησης, όπως ανέφερε, θα είναι να εξασφαλιστεί ότι τα συγκεκριμένα ζευγάρια θα έχουν πρόσβαση σε όλα τα δικαιώματα και τις παροχές που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Αντιδράσεις από οργανώσεις δικαιωμάτων

Η πολωνική Εκστρατεία κατά της Ομοφοβίας, γνωστή ως KPH, επισήμανε ότι τα νομοσχέδια στα οποία ασκήθηκε βέτο αποτελούσαν ήδη μια σημαντικά περιορισμένη εκδοχή των αρχικών προτάσεων για το σύμφωνο συμβίωσης.

«Το σημερινό βέτο δείχνει ότι ακόμη και το απόλυτο ελάχιστο δικαίωμα που προοριζόταν να παρέχει το νομοσχέδιο είναι υπερβολικό για τον πρόεδρο», ανέφερε η οργάνωση.

Η απόφαση αναμένεται να εντείνει την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τα κοινωνικά δικαιώματα στην Πολωνία, αλλά και τις πιέσεις προς την κυβέρνηση Τουσκ να βρει εναλλακτικούς τρόπους προστασίας των ζευγαριών που δεν καλύπτονται από το υφιστάμενο οικογενειακό δίκαιο.