Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, φέρεται να έχει εμπλακεί σε μυστικές συνομιλίες με τον εγγονό και στενό συνεργάτη του ιστορικού ηγέτη της Κούβας, Ραούλ Κάστρο, όπως μεταδίδει το Axios. Οι επαφές του Ρούμπιο με τον 41χρονο Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, γνωστό και ως «Ραουλίτο», φέρονται να πραγματοποιήθηκαν παρακάμπτοντας τους επίσημους κυβερνητικούς διαύλους της Αβάνας, ενώ η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εντείνει την πίεση προς την κουβανική κυβέρνηση. Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ διευκρίνισε στο Axios ότι δεν πρόκειται για διαπραγματεύσεις αλλά για «συζητήσεις σχετικά με το μέλλον», επιβεβαιώνοντας ωστόσο ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί.

Mάρκο Ρούμπιο: Οι επαφές με τον εγγονό του Κάστρο και η παράκαμψη της επίσημης ηγεσίας της Αβάνας

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Ρούμπιο δεν έχει επικοινωνήσει με τον πρόεδρο της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ –στον οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ– ούτε με άλλα κορυφαία στελέχη. Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι οι επίσημοι αξιωματούχοι αντιπροσωπεύουν «κομματικούς μηχανισμούς» χωρίς δυνατότητα ουσιαστικών αλλαγών.

Αντίθετα, το επιτελείο Ρούμπιο βλέπει στον νεότερο Κάστρο και τους συνεργάτες του μια γενιά πιο ρεαλιστών και επιχειρηματικά προσανατολισμένων προσώπων, που αναγνωρίζουν τα όρια του κουβανικού κομμουνιστικού μοντέλου και θεωρούν ότι μια προσέγγιση με τις ΗΠΑ θα μπορούσε να έχει θετικά αποτελέσματα.

Ο πυρήνας της εξουσίας και ο έλεγχος της οικονομίας

Ο 94χρονος Ραούλ Κάστρο παραμένει, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο πραγματικός πυρήνας της εξουσίας στη χώρα. Ο εγγονός του θεωρείται το «αγαπημένο παιδί» του και έχει στενούς δεσμούς με τον στρατιωτικο-οικονομικό όμιλο GAESA, που ελέγχει σημαντικό μέρος της κουβανικής οικονομίας.

Κρίσιμη κατάσταση για την Κούβα

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Ύστερα από 67 χρόνια αμερικανικών κυρώσεων και χρόνια εσωτερικών δυσλειτουργιών, η Κούβα αντιμετωπίζει σοβαρή κρίση: διακοπές ρεύματος, ελλείψεις τροφίμων και καυσίμων, κατάρρευση του τουρισμού, νοσοκομεία που περιορίζουν χειρουργεία και αυξανόμενα κοινωνικά προβλήματα.

Ο παράγοντας της Βενεζουέλας και το σενάριο της μετάβασης

Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την αμερικανική επιχείρηση για τη σύλληψη του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, στις αρχές Ιανουαρίου, καθώς το Καράκας προμήθευε φθηνό πετρέλαιο στην Αβάνα. Η επιχείρηση αυτή φέρεται να προκάλεσε σοκ στην κουβανική ηγεσία.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον δεν απέκλεισε τη σύναψη συμφωνιών με μεμονωμένους παράγοντες του καθεστώτος, γεγονός που ενισχύει σενάρια περί «επιλεκτικής μετάβασης» και όχι πλήρους ανατροπής.

Οι εσωτερικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ και η στάση της Αβάνας

Το ενδεχόμενο συμφωνίας που δεν θα συνεπάγεται την πλήρη απομάκρυνση της οικογένειας Κάστρο προκαλεί ήδη αντιδράσεις ανάμεσα στους Κουβανοαμερικανούς της Φλόριντα. Ρεπουμπλικανοί βουλευτές έχουν ζητήσει ακόμη και δίωξη του Ραούλ Κάστρο για το περιστατικό με αεροσκάφος το 1996.

Η κουβανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, αρνήθηκε ότι διεξάγεται «διάλογος υψηλού επιπέδου» με τις ΗΠΑ, κάνοντας λόγο μόνο για «ανταλλαγή μηνυμάτων». Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν διέψευσε τις επαφές αλλά απέφυγε σχόλια.

Ο ρόλος του Τραμπ και το μέλλον των διαπραγματεύσεων

Ο ίδιος ο Τραμπ φαίνεται να εξετάζει διάφορες «επιλογές», δίνοντας στον Ρούμπιο κομβικό ρόλο στην παρουσίαση σεναρίων. «Μιλάμε με την Κούβα αυτή τη στιγμή… και θα πρέπει οπωσδήποτε να καταλήξουν σε συμφωνία», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν αυτές οι μυστικές επαφές σηματοδοτούν την αρχή μιας ιστορικής αλλαγής στις σχέσεις ΗΠΑ–Κούβας ή πρόκειται για έναν ακόμη γύρο πίεσης προς μια Αβάνα που φαίνεται πιο ευάλωτη από ποτέ.