Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ βρέθηκε στο επίκεντρο της δίκης που διεξάγεται στο Λος Άντζελες, καλούμενος να απαντήσει σε ερωτήσεις για το αν η Meta σχεδίασε σκόπιμα το Instagram ώστε να είναι εθιστικό, παρουσία της νεαρής γυναίκας που κατηγορεί τη Meta και το YouTube ότι την έκαναν εθισμένη από παιδί, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην ψυχική της υγεία.
Καταθέτοντας για πρώτη φορά ενώπιον ενόρκων σχετικά με τους πολυετείς ισχυρισμούς ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βλάπτουν την ψυχική υγεία των παιδιών, ο Ζάκερμπεργκ υποστήριξε ότι η εταιρεία του έχει χειριστεί την ασφάλεια των νεαρών χρηστών «με λογικό τρόπο».
Έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου, γονείς από όλη τη χώρα μίλησαν για την απώλεια ή τη βλάβη που υπέστησαν τα παιδιά τους εξαιτίας των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, περιγράφοντας μια εταιρεία που, όπως υποστηρίζουν, εκμεταλλεύεται τους ανήλικους χρήστες για οικονομικό όφελος.
Η δίκη, στην οποία η νεαρή Kaley κατηγορεί τη Meta και το YouTube ότι σχεδίασαν εθιστικές λειτουργίες για να την κρατήσουν ενεργή από μικρή ηλικία, θεωρείται καθοριστική. Εάν οι εταιρείες χάσουν, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων και να υποχρεωθούν σε αλλαγές στις πλατφόρμες τους. Ο Ζάκερμπεργκ αποχώρησε από το δικαστήριο μετά από περισσότερες από πέντε ώρες κατάθεσης, χωρίς να κάνει δηλώσεις στους δημοσιογράφους.
Ζάκερμπεργκ και Kaley
Πριν από την έναρξη της διαδικασίας, πλήθος γονέων συγκεντρώθηκε έξω από το δικαστήριο, ζητώντας ευθύνες από τη Meta. Ο Ζάκερμπεργκ εισήλθε από την κεντρική είσοδο, αποφεύγοντας να απαντήσει σε ερωτήσεις για το μήνυμά του προς τις οικογένειες που καταγγέλλουν ζημίες από τα κοινωνικά δίκτυα.
Η Kaley παρακολούθησε την κατάθεση, αν και σύμφωνα με τον δικηγόρο της, Mark Lanier, αντιμετωπίζει κοινωνικό άγχος και δυσκολεύεται σε χώρους με πολυκοσμία. Ο ίδιος αναφέρθηκε σε προηγούμενη κατάθεση του Ζάκερμπεργκ στο Κογκρέσο, όπου είχε δηλώσει ότι «το υπάρχον επιστημονικό έργο» δεν αποδεικνύει σύνδεση μεταξύ κοινωνικών μέσων και επιδείνωσης της ψυχικής υγείας των νέων.
Οι Αντιδράσεις και τα Τεκμήρια της Εξάρτησης
«Λαμβάνουμε σχόλια από διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που μελετούν την ευημερία», ανέφερε ο Ζάκερμπεργκ, προσθέτοντας: «Πιστεύω ότι χειρίστηκα το θέμα με λογικό τρόπο».
Η Julianna Arnold, μητέρα που έχασε την 17χρονη κόρη της Coco, δήλωσε ότι ήταν «σουρεαλιστικό» να βλέπει τον Ζάκερμπεργκ να καταθέτει, κατηγορώντας την εταιρεία πως «εκμεταλλεύτηκε τους εφήβους για κέρδος». Κατά τη διάρκεια της δίκης, παρουσιάστηκε αφίσα με εκατοντάδες φωτογραφίες που η Kaley είχε δημοσιεύσει στο Instagram, ως ένδειξη της εξάρτησης που είχε αναπτύξει από την πλατφόρμα.
Ερωτήματα για την ηλικία και τις πολιτικές του Instagram
Ο Ζάκερμπεργκ δέχθηκε ερωτήσεις για το αν παιδιά κάτω των 13 ετών χρησιμοποιούν το Instagram, παρά τον επίσημο περιορισμό ηλικίας. Ο Lanier παρουσίασε εσωτερικό έγγραφο του 2015, σύμφωνα με το οποίο πάνω από 4 εκατομμύρια χρήστες ήταν κάτω των 13, ποσοστό που αντιπροσωπεύει το 30% των παιδιών 10-12 ετών στις ΗΠΑ.
Η Kaley, σύμφωνα με την αγωγή, ξεκίνησε να χρησιμοποιεί το Instagram σε ηλικία 9 ετών. Μόνο το 2019 η εφαρμογή ζήτησε για πρώτη φορά από τους νέους χρήστες να δηλώνουν ημερομηνία γέννησης. Η Kaley υποστηρίζει ότι περνούσε πολλές ώρες καθημερινά στην πλατφόρμα —κάποιες φορές έως και 16 ώρες— γεγονός που, όπως λέει, συνέβαλε στην εμφάνιση άγχους, διαταραχών εικόνας σώματος και αυτοκτονικών σκέψεων.
Η Meta αρνείται τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει ισχυρές πολιτικές ασφάλειας και εργαλεία γονικού ελέγχου. Εκπρόσωπός της δήλωσε ότι «τα στοιχεία θα δείξουν τη μακροχρόνια δέσμευσή μας να υποστηρίζουμε τους νέους».
«Χρησιμότητα και αξία» έναντι εθισμού
Ο Lanier ρώτησε τον Ζάκερμπεργκ αν η Meta στο παρελθόν είχε στόχους για τη μεγιστοποίηση του χρόνου χρήσης του Instagram. Ο CEO απάντησε ότι παλαιότερα υπήρχαν τέτοιοι στόχοι, όμως πλέον η εταιρεία επικεντρώνεται στη «χρησιμότητα και την αξία» της εφαρμογής.
Σε εσωτερικό email του 2015, ο Ζάκερμπεργκ φέρεται να είχε θέσει στόχο «Χρόνος – +10% για το Instagram». Ο ίδιος απάντησε ότι η προσέγγιση εκείνης της εποχής έχει αλλάξει, καθώς προτεραιότητα είναι πλέον η μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα και όχι η βραχυπρόθεσμη εξάρτηση.
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στη χρήση φίλτρων «ομορφιάς». Η Meta, παρά τις προειδοποιήσεις ειδικών για πιθανή ψυχολογική βλάβη, επέτρεψε τη δημιουργία τους από χρήστες, χωρίς να τα προωθεί. Ο Ζάκερμπεργκ υποστήριξε ότι η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο της ελεύθερης έκφρασης.
