Η επέτειος των 52 ετών από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974 φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη δράση της Ελληνικής Δύναμης Κύπρου (ΕΛΔΥΚ). Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, από τους πρώτους στόχους της τουρκικής αεροπορίας και ναυτικού, έγινε το σύμβολο μιας αντίστασης που, παρά τις δυσμενείς συνθήκες, έδωσε μάθημα τακτικής και ανδρείας στους εισβολείς.

Η άμεση αντίδραση της 20ής Ιουλίου

Με πληροφορίες από τον Σπυρίδων Δελλή, από την πρώτη ημέρα της επίθεσης, η ΕΛΔΥΚ αντέδρασε αποφασιστικά. Στις 20 Ιουλίου 1974, η δύναμη εκτέλεσε δύο επιθετικές επιχειρήσεις κατά του τουρκοκυπριακού θύλακα Λευκωσίας - Αγύρτας. Η επιτυχία αυτών των επιχειρήσεων υπήρξε τέτοια, ώστε η τουρκική πλευρά να βρεθεί σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.

Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του τότε Τούρκου αρχηγού της αεροπορίας, αντιπτέραρχου Εμίν Αλπκαγιά, ο οποίος είχε παραδεχθεί ότι κατά την πρώτη ημέρα των επιχειρήσεων, η παρέμβαση της ΕΛΔΥΚ ανάγκασε τα τουρκικά στρατεύματα σε υποχώρηση, ενώ η παρέμβαση της τουρκικής αεροπορίας ήταν εκείνη που απέτρεψε μια ευρύτερη κατάρρευση των γραμμών τους.

Ο «Αττίλας 2» και η άμυνα στο ύψωμα Β

Η πιο κρίσιμη δοκιμασία ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1974, κατά τη διάρκεια της δεύτερης φάσης της εισβολής. Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και το παρακείμενο ύψωμα Β δέχθηκαν σφοδρές και συνεχείς επιθέσεις από μια μηχανοκίνητη ταξιαρχία και την ενισχυμένη ΤΟΥΡΔΥΚ. Παρά τον συνεχή βομβαρδισμό, ακόμη και με βόμβες ναπάλμ, που μετέτρεψαν τις εγκαταστάσεις σε ερείπια, η άμυνα παρέμεινε ακλόνητη.

Στο πεδίο της μάχης, η ηρωική μορφή του λοχαγού Σωτηρίου Σταυριανάκου, ο οποίος έπεσε μαχόμενος στις 16 Αυγούστου, αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του καθήκοντος. Οι αμυνόμενοι, παρά την έλλειψη εξωτερικής ενίσχυσης, κατάφεραν να αποκρούσουν λυσσαλέες επιθέσεις, προκαλώντας σημαντικές απώλειες στις εχθρικές δυνάμεις.

Η παρακαταθήκη των 105 νεκρών και αγνοουμένων

Το τίμημα της υπεράσπισης της Κύπρου υπήρξε βαρύ: 105 αξιωματικοί και οπλίτες της ΕΛΔΥΚ έχασαν τη ζωή τους ή παραμένουν έως σήμερα αγνοούμενοι. Η ελληνική Πολιτεία έχει τιμήσει τους πεσόντες, ενώ η διαδικασία ανεύρεσης και ταυτοποίησης των λειψάνων συνεχίζεται, με την πρόσφατη επιστροφή στην Ελλάδα των οστών του δεκανέα Δημητρίου Λούρπα να αποτελεί μια στιγμή εθνικής συγκίνησης.

Η ΕΛΔΥΚ του 1974 δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική μονάδα, αλλά ο φάρος μιας αντίστασης που, παρά την άνιση μάχη, απέδειξε ότι το φρόνημα και η πίστη στην ελευθερία παραμένουν οι ισχυρότεροι σύμμαχοι απέναντι στην υπέρτερη ισχύ των όπλων.